Múa là bộ môn nghệ thuật phản ánh một hoạt động của cuôc sống qua hình thức đặc biệt của nó. Múa đã trở thành lĩnh vực văn hoá thể hiện cái nhìn thẩm mĩ của các tộc người và trở thành một trong những dấu hiệu làm nên đặc trưng văn hoá từng dân tộc, từng khu vực vô cùng độc đáo. Nếu trong nghệ thuật văn hoá Tây Bắc có múa xoè của người Thái, múa khèn của người Mông, múa sạp của người Mường... thì ở vùng văn hoá Trung bộ điệu múa “tung tung, ya yá” của người Cơtu là nổi tiếng hơn cả.
Múa của dân tộc Cơtu bao gồm hai thể loại: múa tung tung (múa nam) và múa ya yá (múa nữ). Hai điệu múa này thể hiện tinh thần tập thể, tính cộng đồng rất cao trong đời sống của người Cơ Tu ở Quảng Nam, đã trở thành nét văn hoá nổi bật của dân tộc Cơtu.
Tung tung, ya yá là hình thức múa dân tộc phản ánh cuộc sống lao động và đấu tranh sinh tồn giữa con người với thiên nhiên và phản ánh sức sống mãnh liệt của dân tộc Cơtu. Múa tung tung, ya yá vừa mang đậm bản sắc dân tộc vừa thể hiện giấc mơ của người Cơtu về cuộc sống thanh bình, ước muốn ấm no hạnh phúc, điệu múa tung tung, ya yá còn thể hiện tính nghệ thuật cao qua từng bước đi, điệu nhảy.
Múa tung tung, là điệu múa của nam giới. Tung tung là điệu múa diễn tả, tái hiện cảnh đi săn thú, là điệu múa mừng chiến thắng thể hiện tinh thần thượng võ của người Cơtu hoà nhập với điệu múa cầu mưa - ya yá của người phụ nữ.
Điệu múa tung tung không chỉ là điệu múa đơn thuần mà là cốt cách tâm tư của những chàng trai Cơtu. Vũ điệu ấy là chất men nghệ thuật làm say lòng người qua bao mùa lễ hội. Khi múa tung tung, ya yá người đàn ông đóng khố hoặc choàng tấm vải từ vai xuống lưng. Ở những lễ hiến tế thần linh người múa tay trái cầm thêm chiêng, tay phải cầm kiếm hoặc cây giáo lưỡi ngắn, động tác múa hùng dũng nhịp nhàng theo nhịp 2/4 lấy tiếng trống làm nền cho sự chuyển nhịp.
Ya yá được ví như là tuyệt tác, là nghệ thuât, là tâm hồn và là biểu tượng của văn hoá truyền thống Cơtu. Người ta đã dùng không biết bao nhiêu từ hoa mỹ để ca ngợi vẻ đẹp của "vũ điệu dâng trời". Điệu múa này được bắt nguồn từ những động tác dân lễ vật từ thờ xa xưa. Động tác dâng lễ ấy theo quá trình phát triển kéo dài của lịch sử được nhân dân sáng tạo, cách điệu hoá thành nghệ thuật có trình độ thẫm mỹ cao. Người ta dâng lễ vật, đầu và thân kết hợp hài hoà cùng những bước nhảy xiên, nhảy trượt ngang, xoay lật nhún nghiêng, nhích quay lượn người... thể hiện dáng vẻ, đường nét tạo hình rất sinh động, tạo nên hình tượng nghệ thuật múa cơ thể thật mượt mà, thanh tao, cổ kính và đầy sức sống.
Trong không khí đêm hội, con người quên đi những mệt nhọc, cùng cười vui bớt sầu lo, trở về với tâm trạng thoả mái. Sau đêm hội trở lại với cuộc sống đời thường, con người thấy yêu lao động hơn, yêu cuộc sống hơn và hăng hái sản xuất chờ ngày hội mới. Tung tung ya yá còn là nơi con người gởi gắm tình yêu đôi lứa, yêu làng bản, yêu con nước, yêu mảnh rừng... của người Cơ Tu. Khi tham gia vào điệu múa, những nam thanh nữ tú được gần gũi tìm hiểu nhau. Tung tung ya yá như gắn bó chặt chẽ con người với con người, con người với cuộc sống thiên nhiên hơn.
Tung tung ya yá đã trở thành một niềm tự hào của người dân Cơtu và là "đặc sản" văn hoá truyền thống, góp phần xây dựng cuộc sống lành mạnh thúc đẩy sản xuất. Hiện nay, điệu múa tung tung ya yá vẫn còn phổ biến ở nhiều lễ hội của người Cơtu và được đưa đi lưu diễn ở nhiều nơi trong và cả ngoài nước, góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ mới.
Du lịch, GO! - Theo GD&TĐ, internet
