Phiên chợ sớm A Lưới

Ngược lên miền rẻo cao A Lưới (Thừa Thiên - Huế), được hòa mình vào phiên chợ sớm với những sản vật núi rừng, chúng tôi chợt nhận ra, đằng sau sự lo toan, vất vả là những con người biết quý trọng sức lao động, luôn lạc quan, tin tưởng vào cuộc sống tương lai...
.
Họp chợ từ 3 giờ sáng

Từ tờ mờ sáng, con đường Hồ Chí Minh vắt qua thị trấn A Lưới như nàng tiên vươn vai thức dậy sau một đêm dài mộng mị bỗng nhộn nhịp hẳn lên bởi những bước chân gõ nhịp đều đặn của đồng bào từ các bản làng xa xôi về đây họp chợ. Theo chân các mẹ, các chị, từ đầu lối vào chợ, chúng tôi gặp bà Kăn Hua, 70 tuổi, người Tà Ôi ở thôn 3 (xã Hồng Kim) đang ngậm tẩu thuốc trên môi, lưng mang a chói (gùi) đựng đầy sản vật còn tươi rói của núi rừng.

Bà Kăn Hua cho hay: "Nhà mẹ (cách xưng hô gần gũi của người vùng cao A Lưới - NV) xa lắm, cách chợ cả mấy chục cây số nên phải đi từ sáng sớm. Ba giờ sáng là có mặt ở chợ rồi, khi nào bán hết rau, măng rừng thì về. Mẹ cũng có con trai nhưng đi rẫy đi nương hết nên mẹ phải phụ kiếm thêm gạo để nuôi cả nhà. Hôm nào đi rừng kiếm được thứ gì đều mang xuống chợ đổi lấy gạo ăn".

Vừa trò chuyện, bà Kăn Hua vừa nghiêng lưng bỏ vội cái a chói đựng đầy rau xanh và măng rừng nặng trịch xuống đất. Những búp măng được hái từ chiều hôm trước, luộc tách vỏ vàng ruộm, đóng đầy trong a chói đã được bó thành từng bó. Mỗi bó 3-4 búp măng, giá 2.000-3.000 đồng. Một a chói măng đến với phiên chợ sớm, bà Kăn Hua cũng kiếm được vài chục nghìn đồng.

Có mặt ở phiên chợ sớm hầu hết là đồng bào các dân tộc từ những bản làng xa xôi sống dọc dãy Trường Sơn.

Hàng ngày, họ băng rừng lội suối kiếm "sản vật của Giàng (trời)", sáng sớm, sau khi sơ chế qua là có thể mang xuống chợ bán, nào là măng tươi, rau xanh, chuối, mật ong rừng... Hầu hết hàng hóa còn ướt đẫm sương đêm nên vẫn mang hương vị tươi nguyên của núi rừng.

Chợ họp bên đường nhựa thênh thang nhưng rất hiếm khi người dân nơi đây dùng xe máy hay xe đạp. "Đi bộ nhiều người vui hơn, vả lại đi xe máy thì tiền bán rau không đủ tiền mua xăng", bà Hồ Xuân Hằng, người Pa Kô ở thôn 3 (xã Hồng Trung) nói.

Đến với phiên chợ sớm, ngoài các mẹ, các chị còn có cả những em học sinh tranh thủ đi chợ trước giờ lên lớp. Ngồi bên rổ rau má, em Kăn Thị Di (11 tuổi, học sinh Trường Tiểu học thị trấn A Lưới) tâm sự: "Nhà em ở xã A Ngo nên phải đi chợ từ tờ mờ sáng để bán rau giúp mẹ. Đến 5 giờ em phải về nhà để kịp giờ đến trường".

Nguyên sơ chợ của núi rừng

Phiên chợ sớm vùng cao A Lưới không biết hình thành lúc nào, chỉ biết trong ký ức của đồng bào nơi đây, nó là "tín hiệu vui" sau một ngày vất vả trên nương rẫy, là thứ ánh sáng duy nhất trong ngày xua đi cái heo hút của đại ngàn. Theo một cán bộ hưu trí ở đây thì chợ hình thành từ khi tuyến đường Hồ Chí Minh hoàn thành. Còn theo bà Kăn Thơ, người Tà Ôi ở thôn 4 (xã A Ngo), chợ sớm có từ khi Giàng thương đồng bào mình đói khổ nên cho nhiều sản vật để mang bán đổi lấy hạt gạo, không còn phải du canh du cư qua các mùa rẫy".

Đi chợ sớm, hầu như ai cũng trang bị cho mình một cây đèn pin để lựa tìm sản vật ngon. Đồng bào ở đây nói chỉ một giá chắc như đinh đóng cột, mặc dù giá bán rất rẻ! Phiên chợ sớm A Lưới dù còn nghèo nàn về chủng loại hàng hóa nhưng qua năm tháng, nó đã trở thành nhu cầu không thể thiếu của bà con dân tộc sống dọc dãy Trường Sơn, và không biết từ lúc nào, nó đã trở thành nét văn hóa độc đáo.

Một đặc điểm dễ nhận thấy ở phiên chợ sớm A Lưới là việc mua bán, trao đổi còn mang nặng tính đổi chác. Giữa phiên chợ rất ít khi phải sử dụng đến tiền.

Đồng bào mang sản vật kiếm được tới đây để đổi mấy cân gạo, cân ngô. Chỉ trừ thương lái là người Kinh đón mua hàng hóa ngay lối vào chợ mới trả bằng tiền mặt. Bà Kăn Thơ, chỉ tay lên bó môn rừng cao gần đầu người tâm sự: "Bà con ở đây rất ít dùng đến tiền. Đồng bào mình chỉ thích đổi chác thôi, như bó môn này, mình đổi được 3kg gạo, cộng số rau má ni nữa nếu bán được vài nghìn thì đủ dùng cho cả nhà trong 1 - 2 ngày. Mai lại lên rừng kiếm tiếp".

Một buồng chuối ở dưới xuôi có khi giá lên đến vài trăm ngàn đồng, chứ ở phiên chợ sớm của người A Lưới, nó chỉ có giá vài chục ngàn đồng. Nhiều thương lái người Kinh ở dưới xuôi đã lợi dụng cách mua bán còn nặng tính đổi chác và sự thật thà của đồng bào để ép giá. Rời phiên chợ, tôi thấy hơi nao lòng khi thấy tính cách con buôn đã phần nào ảnh hưởng đến tính nguyên sơ của phiên chợ sớm có một không hai này...

Du lịch, GO! - Theo Kinhtenongthon, internet

Read More

Êm đềm làng Mường cổ nhất đất Mường Bi

Chỉ cách quốc lộ 6 tấp nập xe cộ nửa cây số, xóm Ải là ngôi làng cổ xưa nhất đất Mường Bi (Tân Lạc – Hòa Bình) nằm yên bình, trầm mặc trên dải đồi thấp giữa những rừng bương, tre và con đường làng trải bê tông quanh co ẩn dưới những tán cây phong phú về chủng loại.

^ Qua khỏi khu rừng bương, tre du khách sẽ phải vượt qua suối Ải để vào khu trung tâm của xóm Mường cổ.

Xóm Ải hiện có 85 hộ đồng bào dân tộc Mường sinh sống với hầu hết những nhà trong xóm đều là những ngôi nhà sàn cổ. Vừa qua, Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch đã chọn xóm Ải là đại diện dân tộc Mường xây dựng 20 làng truyền thống của cả nước.

< Hầu hết nhà sàn ở xóm Ải là những ngôi nhà sàn dựng theo kiểu truyền thống của dân tộc Mường.

Dự án cải tạo, bảo tồn làng Mường cổ do Sở Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch tỉnh Hòa Bình làm chủ đầu tư đã được triển khai thực hiện 2 năm nay chủ yếu mới xây dựng khâu phụ của dự án là chuồng trâu, bò và khu vệ sinh tự hoại cho mỗi hộ dân còn khâu chính là tôn tạo nhà sàn, cảnh quan trong và ngoài làng thì hầu như chưa được thực hiện.

< Những năm 90 thế kỷ trước do nhà sàn gỗ đã mục nát nên hầu hết những ngôi nhà sàn hiện nay đều được dựng lại từ hồi đó. Trước đây, những trụ gỗ đều được chôn xuống đất nên nhanh mục, nay trụ gỗ thường được đỡ bởi những phiến đá nên tuổi thọ sẽ cao hơn.

< Không như những ngôi làng ở đồng bằng, ruộng nương của đồng bào Mường ở xóm Ải nằm xen nhau.

< Đối lập với sự ồn ã của phố Lồ trên quốc lộ 6 chỉ nửa cây số, cuộc sống của người dân xóm Ải vẫn thanh bình từ nhiều đời nay.

< Gắn bó với bản làng hơn một thế kỷ, cụ Bùi Thị Át đã 104 tuổi hàng ngày ngắm núi rừng bên chiếc cửa sổ đặc trưng của nhà sàn Mường.

< Người dân xóm Ải thường tự cắt tóc cho nhau.

< Dự án bảo tồn làng Mường cổ đã thực hiện được 2 năm nhưng đến nay mới chỉ thực hiện được khâu phụ là làm chuồng trâu, bò và khu vệ sinh tự hoại cho các gia đình và những chuồng trâu, bò này nghé và bê có thể dễ dàng chui qua.

< Nhiều ngôi nhà người dân vẫn tự sửa chữa, tôn tạo phá hỏng kiến trúc nhà sàn truyền thống.

< Giống như nhiều nhà sàn xóm Ải hiện nay, những vì kèo trong ngôi nhà sàn của ông Bùi Văn Thanh đã bị mối mọt đến mức ông phải bọc kín giấy chờ tôn tạo.

< Dự án tôn tạo làng Mường cổ chưa biết khi nào hoàn thành nhưng cuộc sống của người dân xóm Ải vẫn êm đềm như bao đời nay vẫn vậy.

Du lịch, GO! - Theo Vietnamnet

Read More

Nước mắm dừa Tam Quan - Đặc sản Bình Định

Nếu ai lần đầu tiên được nếm món nước mắm này có lẽ cũng dễ nhầm tưởng đây là loại nước mắm được chế biến từ cá bởi nó cũng có màu vàng, có vị mặn và thơm ngon.

Ngoài xứ dừa Bến Tre, không có nơi nào ở nước ta nhiều dừa như ở Tam Quan, Bình Định. Với người dân xứ dừa, sản phẩm nước mắm dừa được chế biến từ dừa đã quá quen thuộc.

Theo các cụ cao niên, do ngày xưa giao thông đi lại khó khăn nên việc vận chuyển cá mắm từ vùng này sang vùng khác tương đối khó khăn nên người dân ở xứ dừa tự nghiên cứu để sản xuất loại nước mắm này bởi muốn làm ra nó không phải đơn giản.

Để làm ra mẻ nước mắm dừa thường rất nhọc công, mất thời gian. Bởi để chế biến được từ 2 đến 4 lít mắm dừa phải mất một ngày và khoảng 20 lít nước dừa già.

Dừa già hái đươc chặt vỏ lấy nước cho vào xoong nấu đến khi sôi. Sau đó thì chụm lửa riu riu giữ cho độ sôi đều, lưu ý mở vung.

Khi còn khoảng 2 lít thì nước dừa ngả màu vàng, lúc ấy cho muối vào vừa đủ mặn đặt xuống, để nguội, cho vào chai là đã có món nước mắm dừa. Sản phẩm nước mắm này cũng có màu vàng, vị mặn và để lâu mấy cũng không hư, lại có mùi vị thơm ngon đặc biệt nên được xem như một món đặc sản của xứ dừa.

Ngày nay nước mắm dừa rất ít được chế biến rộng rãi, phổ biến mà chỉ ở số ít gia đình có truyền thống để làm quà hay đãi khách đặc biệt mỗi khi đến nhà.

Điều thú vị của nước mắm dừa là không chỉ được dùng làm nước chấm, nước mắm dừa còn được dùng như một loại gia vị đặc biệt trong các món ăn, nhất là các món chay. Chính vì vậy đây được xem như loại nước mắm phù hợp dành cho mọi người trong chế biến thực phẩm.

Du lịch, GO! - Theo Laodong, internet

Read More