Khám phá dòng thác chết

Pongour là một trong những dòng thác nổi tiếng nhất Tây Nguyên. Nhưng từ tháng 1-2008, dòng thác này đã “chết” bởi nguồn nước phía thượng lưu đã bị chặn bởi "sát thủ" thủy điện Đại Ninh.
Câu nói “khi Pongour nhiều nước có vẻ đẹp riêng, bây giờ khô nước có vẻ đẹp khác” (híc!) của ông bạn chụp ảnh dạo hơn năm năm ở Pongour đã thôi thúc tôi lên đường…

< Ngày xưa nước đổ cuồn cuộn...

Truyền thuyết kể rằng ngày xưa giữa rừng già mênh mông của cao nguyên Lâm Đồng ngày nay có một nữ tù trưởng dân tộc K’ho rất xinh đẹp, tên là Kanai.

Có tài chinh phục thú dữ, nàng đã thuần dưỡng được bốn con tê giác to lớn khác thường có thể dời non, ngăn suối, khai phá nương rẫy và sẵn sàng xung trận chiến đấu chống kẻ thù để bảo vệ buôn làng. Nhờ đó buôn làng được bình yên no ấm.

< Mặc dù Ponguor đã "chết" nhưng vẫn có không ít du khách đến tham quan. Đỉnh thác kiệt nước để thanh niên nam nữ có dịp chơi trò leo vách đá.

Cho đến một ngày rằm tháng giêng năm nọ, nữ tù trưởng đột nhiên từ trần. Bốn con tê giác thương tiếc người chủ xinh đẹp mà ngày đêm không rời Kanai nửa bước, chúng không buồn ăn uống để chết theo chủ.

< Dọc theo vách thác bên hữu ngạn là vườn kiểng thiên nhiên với nhiều cổ thụ xòe rễ chùm ôm lấy đá tảng.

Sau một đêm, dân làng rất ngạc nhiên khi thấy nơi nàng nằm trở thành một dòng thác đẹp tuyệt trần. Dân làng cho rằng suối tóc của nàng Kanai đã biến thành dòng thác và sừng của 4 con tê giác biến thành đá xếp thành bậc cấp từ đỉnh xuống đáy thác.

< Xông vào những tia nước không quá nguy hiểm là trò khoái nhất đối với lữ khách khám phá thác "chết".

Có nhiều tài liệu cho rằng người dân tộc quanh vùng dựa theo truyền thuyết đã đặt tên dòng thác là Pongour có nghĩa tiếng Việt là “sừng tê giác”. Cũng có nhiều tài liệu cho rằng khi xâm chiếm Việt Nam, người Pháp đã đặt tên thác là Pongour có nghĩa là “ông chủ của vùng đất sét trắng”.

< Pongour hùng vĩ cuồn cuộn âm vang núi rừng ngày nào, giờ chỉ có những khe nước róc rách.

Từ Đà Lạt, ngồi trên chiếc Dream 100cc, theo quốc lộ 20 uốn lượn qua những đồi thông, những vườn hoa và những thị trấn, những đồi chè và cà phê, sau một giờ vượt 41km, đã thấy bên lề đường bên phải bảng hiệu lớn chỉ dẫn đường vào thác Pongour.

< Ở góc độ này thấy Pongour được tạo bởi những phiến đá tương đối bằng phẳng xếp thành bậc cấp nên người dân quanh vùng còn gọi là thác bảy tầng.

Thêm 6 km vắt qua những đồi núi lưa thưa cây, những nông trại chăn nuôi trâu bò, ngay trước mắt tôi là cổng bán vé tham quan thác Pongour chắn ngang đường.

Đi bộ trên con đường lát gạch khoảng 400m vòng cung theo sườn một ngọn đồi rợp bóng cây dẫn đến gần chân thác, ngước nhìn lên đỉnh, dòng thác rộng hơn 100m nhưng chỉ có những  khe nước nhỏ chảy từ đỉnh thác xuống những bậc đá như những bậc cấp dành cho bước chân của những gã khổng lồ.

< Cách đỉnh thác chừng 100m, bên tả ngạn có một đoạn vách trông như ngôi tháp cổ đã bị con người bỏ quên hàng ngàn năm bị chôn vùi hai phần trong bờ thác.

Có hàng trăm thanh niên nam nữ người Việt và chục khách Tây từ dưới chân thác men theo những bậc đá để leo lên đỉnh cao chừng 40m so với chân thác. Một thanh niên người địa phương bảo tuy dòng thác gần như cạn kiệt nhưng hình như nhiều người vẫn thích đến đây. "Hôm nay là ngày rằm nên có nhiều người đến hơn". Năm nào cũng vậy, cứ đến rằm tháng giêng âm lịch, hàng chục dân tộc sống quanh vùng đã kéo hàng vạn người đến thác trẩy hội tưởng nhớ vị nữ tù trưởng xinh đẹp và nhân đức.

Tôi xách giày hòa cùng dòng người leo lên thác. Cứ mỗi đoạn chừng 5m, tôi dừng lại quan sát toàn cảnh thác, bởi muốn nhìn dòng thác ở độ cao khác nhau. Chỉ cần gần 10 phút, vừa leo vừa ngắm cảnh là đã leo tới đỉnh thác.

< Dưới chân  vách tả  ngạn có những cây kiểng ấn tượng.

Trong lúc đó, không ít chàng trai cô gái cứ để nguyên quần áo “xông” vào những dòng nước và phấn khích la hét vui vẻ.

Đứng chênh vênh trên đỉnh thác, cảm giác thích thú như càng dâng lên khi ví dưới chân mình là những sừng tê giác khổng lồ. Ở đó, cách đây hàng ngàn năm như đã có một đôi thần kỳ cầm con dao khổng lồ giơ lên thấu trời rồi băm một nhát thật mạnh làm quả núi toác ra làm đôi để dòng nước theo đó mà chảy.

< Vách tả ngạn có vài đọan như những bức tường thành cổ.

Dọc hai bờ vách chỉ vài mảng được cây rừng phủ gần kín, còn lại thẳng đứng như hai bức tường bao bọc lòng thác rộng khoảng 2ha chỉ toàn đá và đá. Men theo vách thác bên phải xuống hạ lưu 500m, có cảm giác như đi giữa vườn kiểng thiên nhiên, bởi những cây cổ thụ và cây rừng cứ như mọc ra từ đá. Qua vách bên trái, trở lên thượng lưu là những đoạn vách đá với đầy hình thù và rêu rong như những bức tường thành cổ đã bị con người bỏ quên hàng ngàn năm.

< Vọng lâu xây theo mô hình vọng lâu mà vua Bảo Đại từng đứng ngắm cảnh tại thác Pongour. Đứng trên vọng lâu này nhìn thấy toàn cảnh thác.

Trên một lối đi khác bị cây rừng che khuất, trên bờ thác là vọng lâu có nơi ngày xưa từng là nơi nghỉ chân của vua Bảo Đại (1932-1945) trong những dịp ngài đi du hành và săn bắn. Ngôi nhà được công ty du lịch Đất Nam xây dựng lại năm 2003.

Đứng trên vọng lâu nhìn toàn cảnh dòng thác “chết”, mới thấy hai bên bờ thác rừng cũng đã “chết” tự bao giờ. Đồi núi trùng điệp xung quanh thác đã bị con người đốn trọc, chỉ còn 2,5 ha rừng chia đều cho hai bờ thác trông như hai bờ ria mỏng tanh của một cái miệng khổng lồ.

Phong cảnh vẫn đẹp, nhưng nhìn lòng thác chỉ có những khe nước nhỏ chảy ngoằn ngoèo giữa những phiến đá bằng phẳng và những tảng đá lớn nằm ngổn ngang, cảm giác tiếc nuối cho quá khứ vang danh của Pongour cứ dâng trào. Suối tóc của nữ tù trưởng xinh đẹp trong truyền thuyết xưa nay chỉ còn sót lại... vài cọng tóc!

< Pongour trong mùa khô: kiệt nước!

Từ thành phố Đà Lạt đi quốc lộ 20 theo hướng Dầu Giây, qua 41km là gặp km 191, đi thêm 400m gặp ngã ba Phú An, rẽ phải đi thêm 6km đến thác Pongour thuộc ấp  Phú Hội, xã Tân Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.

Lịch sử ghi lại rằng khi xâm lược Việt Nam, người Pháp đánh giá Pongour “hùng vĩ nhất Đông Dương”. Khoảng 60 năm về trước, ông vua rất mê săn bắn Bảo Đại lúc đứng bên Pongour đã phán rằng “Nam thiên đệ nhất thác” (nghĩa là thác nước hùng vĩ nhất trời Nam).

Đến năm 2000, Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch công nhận dòng thác Bảy Tầng là di tích lịch sử và thắng cảnh quốc gia. Nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh đã đến dòng thác này “đốt” phim, nhiều người cũng không phủ nhận đây là một trong những dòng thác hùng vĩ nhất Tây Nguyên. Dĩ nhiên, Pongour là một trong những thác thu hút khách du lịch nhiều nhất so với hàng chục dòng thác dọc theo quốc lộ 20.

Du lịch, GO! - Theo Tuoitre và vài nguồn khác.

Phần 2: Vì sao nên nỗi? Đi tìm thác xưa đã khuất

Read More

Thưởng thức món ăn chơi Sài thành ở Hà Nội

Bánh xèo, bánh chuối, chè bưởi... cùng nhiều món ăn mang đặc trưng của hương vị miền Nam tại nhà hàng Bánh xèo miền Nam là một địa điểm ăn vặt khá thú vị trong những ngày mưa.

< Một phong cách miền Nam từ hương vị đồ ăn đến thái độ phục vụ nhiệt tình của nhân viên.

Trong những ngày mưa như thế này, chắc hẳn ai cũng muốn được thưởng thức những món ăn vặt nóng hổi để xoa dịu cái lạnh của đầu đông. Bánh xèo là một món ăn được lựa chọn.

< Bánh xèo ở đây chỉ có một loại duy nhất là nhân tôm và thịt bò.

Nhắc tới bánh xèo, nhiều người nghĩ ngay đến hương vị giòn rụm của bánh xèo miền Nam. Tuy nhiên, lần này chúng tôi sẽ giới thiệu thêm cho bạn một địa chỉ bánh xèo hương vị miền Trung - Tây Nguyên cũng khá thú vị.

Nếu bạn từng đến các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên sẽ bắt gặp rất nhiều những quán bánh xèo vỉa hè, người bán bánh xèo với những cái chảo nhỏ liên tục đảo tay từ chảo này qua chảo khác để phục vụ những vị khách đang ngồi chờ đến lượt mình.

< Chè chuối có màu màu vàng quyến rũ, sánh quyện cùng nước dựa ngậy béo, là món ăn thú vị nhất trong những ngày đông.

Tại quán Bánh xèo miền Nam ở Hà Nội, bạn sẽ bắt gặp cách đổ bánh rất đặc trưng đó. Mỗi thợ bánh cứ liên tục đổ từ 4-6 chảo bánh, những chiếc bánh nhỏ, khum lại trong một chiếc đĩa con, khá vừa vặn để khách thưởng thức. Bánh xèo có màu vàng tươi, vỏ giòn nhưng vẫn mềm, vị hơi ngậy và béo. Bên trong vẫn là nhân tôm, thịt nhưng vỏ bánh dầy hơn bánh xèo miền Nam, hơi giòn và ngậy, giá cũng khá hợp lý: 12.000 đồng một chiếc.


< Chè thập cẩm.

Chủ quán là người miền Nam nên đã du nhập nhiều món hương vị miền Nam ra Bắc. Bánh chuối cũng là một món ăn khá ngon. Đĩa bánh chuối có màu vàng như nghệ, rưới lên trên chút nước dừa béo ngậy cùng ít lạc rang nhìn khá bắt mắt. Bánh khá dẻo thơm sánh quyện cùng nước dừa béo ngậy, đây cũng có lẽ là quán bánh chuối miền Nam hiếm hoi tại Hà Nội.

Các món chè tại quán được đánh giá là khá ổn, chè có độ ngọt vừa phải, ăn rất mát. Chè bưởi An Giang cũng ngậy béo hơn chè bưởi Hà Nội. Cùi bưởi giòn giòn sánh cùng những hạt đỗ xanh bùi bùi trong cái nước dừa ngậy béo, đây cũng là món đặc sản của quán. Café cốt dừa của quán cũng là một "món tủ", vì là món của miền Nam nên phần nhiều món ăn tại đây đều có thành phần nước cốt dừa, vị ngậy béo hơn rất nhiều món ăn khác tại Hà Nội. Tất cả các món chè cũng dao động trong khoảng 12.000 đồng một ly.
Địa chỉ: Quán Bánh xèo miền Nam, 107 E5 Bách Khoa, Tạ Quang Bửu, Hà Nội.

Du lịch, GO! Theo Bưu điện Việt Nam

Read More

Bí ẩn làng giếng cổ Bá Hiến

Bốn mùa nước giếng trong vắt, khi những năm hạn hán, đồng ruộng nứt nẻ thì những giếng nước từ xưa để lại vẫn ăm ắp đầy… 

< Con đường tắt để sang đất Bá Hiến.

Đó là những bí ẩn về những giếng nước cổ ở hai thôn Thích Trung và Vinh Quang, xã Bá Hiến, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đường đến xã Bá Hiến gợi cho chúng tôi ít nhiều tò mò về vùng đất bí ẩn này. Từ khu du lịch hồ Đại Lải, rẽ ngang theo lối tắt, qua một cây cầu nhỏ chỉ đủ dắt chiếc xe máy hay xe đạp là sang đất Bá Hiến.

< Chiếc giếng cổ nguyên bản hướng về phía cánh đồng thôn Thích Chung.

Cảnh vật nơi đây còn đậm chất dân dã của một làng Việt cổ, là những căn nhà cấp bốn xây bằng đá ong đã ngả màu vàng phếch, những đống rơm cao như cây nấm khổng lồ, những bụi tre làng xanh mướt… Đặc biệt hơn cả là những giếng nước nằm rải rác trên những khoảnh đất rộng của làng.

< Giếng cổ phía Đông thôn Thiện Chi đã được cải tạo thành hình tròn, nhưng vẫn giữ nguyên bốn khối đá sa thạch.

Bá Hiến, xưa có tên là tổng Bá Hạ, thuộc huyện Bình Lục, Vĩnh Phúc, là một làng cổ thuần nông.

< Giếng cổ phía Nam thôn Thiện Chi đã bị lãng quên, những tang giếng vuông chìm sâu dưới đáy.

Theo thống kê trong toàn xã, hiện tính toàn bộ giếng cổ (còn nguyên bản hoặc đã bị vùi lấp, sụt lở) thì có khoảng 30 chiếc, tập trung ở bốn thôn Bá Hương, Thích Chung, Thiện Chi, Quang Vinh. Trong đó, có năm giếng còn nguyên bản, tám giếng hiện nay đã và đang được sửa sang, được các hộ gia đình lấy nước phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

< Nước trong vắt, đầy ắp quanh năm tại giếng cổ phía Tây của thôn Thiện Chi.

Tới thôn Thích Trung và Vinh Quang, tìm hiểu về nguồn gốc những giếng cổ nằm rải rác trong làng thì từ trẻ đến già đều lắc đầu nguầy nguậy trả lời rằng: “Giếng có từ lâu rồi” và… cũng chỉ biết đến thế!...
Bà Dương Thị Hồng, 68 tuổi, ngụ tại làng Thích Trung, xã Bá Hiến cho hay, thôn của bà có hai điều độc đáo: đó là toàn bộ dân số đều người họ Dương và giếng cổ có từ xa xưa hàng mấy trăm năm. Từ bé, người làng truyền miệng cho nhau bảo đó là những giếng do người Tàu để lại vì trên thành giếng có… khắc chữ Tàu!

< Chiếc giếng cổ thuộc cụm đình chùa Giao Sam, thôn Thích Chung.

Theo trưởng ban văn hoá xã Nguyễn Văn Chính, qua khảo sát, xã đã thống kê được gần hai mươi giếng cổ nằm rải rác ở trong thôn. Các giếng cổ còn giữ được khá nguyên vẹn từ tang giếng (thành giếng) bằng đá và tấm lót giếng bằng gỗ lim.

< Tang giếng cổ được ghép bởi bốn phiến đá sa thạch hình chữ nhật màu xanh và vàng xám xếp khít dựng đứng bằng cách cắt vát và tạo lỗ mộng liên kết, mà không cần đến vôi vữa.

Các giếng đều có độ sâu từ 5 – 7m, nếu như ở nơi khác miệng giếng thường là hình tròn, nhưng ở Thích Trung: toàn bộ miệng các giếng cổ đều là hình vuông được ghép bởi bốn phiến đá sa thạch hình chữ nhật màu xanh và vàng xám xếp khít dựng đứng bằng cách cắt vát và tạo lỗ mộng liên kết, dài khoảng 1,5m, rộng khoảng 1m, mà không cần đến vôi vữa.

< Chiếc giếng cổ còn nguyên bản tại thôn Thiện Chi.

Trên những phiến đá làm miệng giếng này (còn gọi là tang giếng) là những hình sóng lượn mà các cụ cao niên của thôn cho biết đó là các dấu tích của việc mài dao kiếm từ hàng trăm năm trước. Ông Chính cũng giải thích rằng sở dĩ người dân nhầm lẫn giếng cổ do người Trung Quốc làm ra vì trên các thành giếng đều có ghi chữ Hán.

< Những dòng chữ nho vuông vức trên tang giếng ghi lại mốc lịch sử xây dựng giếng cổ tại Bá Hiến.

Năm vừa qua, ban văn hoá xã đã mời các đoàn cán bộ của Viện Hán Nôm tới khai quật và nghiên cứu, dịch nghĩa thì được hiểu là giếng được làm từ thời Hồng Đức Nhị Thập Nhất Niên (năm 1491), cách đây hơn 600 năm!

< Cứ đến mùa khô, khi các giếng trong các gia đình đều cạn sạch nước thì bà con trong thôn Thích Chung lại ra chiếc giếng cổ này lấy nước.

Theo các cụ cao niên làng Thích Trung, các giếng cổ của làng cũng trải qua không ít thăng trầm, đó là thời kỳ vận động xã viên vào hợp tác xã, người ta đã vận động dân làng lấp các giếng cổ vì cho rằng đó là tàn tích của chế độ phong kiến để… đào giếng mới. Thế nhưng khi lấp xong thì những giếng mới lại cạn nước, không dùng được nên người dân lại tìm đến những giếng cổ để khơi đất lên và giếng cổ có nước đầy ắp trở lại.

< Những hình sóng lượn trên tang giếng mà các cụ cao niên cho biết đó là dấu tích của việc mài dao kiếm từ hàng trăm năm.

Bà Dương Thị Hồng ở thôn Vinh Quang cho hay, giếng cổ của gia đình bà đã bị ba lần lấp xuống đào lên. Nhưng lần nào cũng vậy, mỗi lần lấp giếng là các giếng mới đào đều cạn, mọi người lại phải hì hục móc đất lên. Do vậy, nếu khách ở xa lần đầu tiên đến hai thôn Thích Trung và Vinh Quang của xã Bá Hiến đều lạ lẫm vì thấy có nhiều giếng cổ hiện nay vẫn nằm ở… ven đường. Bà Hồng tự hào cho hay, có khá nhiều người ở xa đến hỏi mua những tấm tang giếng bằng đá, còn có những dấu vết mài dao, mài gươm… từ xa xưa nhưng gia đình bà không bán. “Bán thế nào được, đó là linh hồn của gia đình, của làng xã”, bà Hồng nói.

< Khối đá đen có những vết lồi lõm tựa nếp nhăn được tìm thấy dưới đáy giếng cổ vẫn còn chứa nhiều bí ẩn chưa được giải mã.

Dẫn chúng tôi tận mắt chứng kiến những giếng cổ, ông Dương Thành Khuy, trưởng thôn Thiện Chi, cho biết những giếng đá còn sót lại hiện nằm rải rác ở bốn thôn: Thích Chung, Vinh Quang, Thiện Chi và Bá Hương.

Nhờ sự chỉ dẫn nhiệt tình của ông Khuy, chúng tôi lần lượt được chiêm ngưỡng những giếng cổ ứng với bốn hướng đông, tây, nam, bắc của thôn Thiện Chi. Một điểm trùng khớp của các giếng là phần dưới tang giếng đều được thiết kế hình tròn, được tạo bởi những viên đá cuội lớn xếp chồng khít trông rất đẹp mắt.

< Dọc đường thôn Thiện Chi còn có phiến đá (đối diện giếng cổ phía tây) ghi lại quá trình sửa chữa, tu tạo giếng cổ.

Điển hình, tang giếng cổ nhà ông Dương Văn Lại còn ghi lại nguyên vẹn dòng chữ "Hồng Đức Nhị Thập Nhất Niên Canh Tuất Thập Nguyệt Tam Thập Nhật khởi tạo".

< Nằm ven đường làng thuộc thôn Thích Chung, chiếc giếng cổ này cũng được khơi lại sau nhiều năm bị lấp vùi. Chiếc giếng vẫn được “phục chế” theo dáng cũ, miệng vẫn vuông nhưng xây bằng gạch.

Giếng này nằm ở phía tây thôn Thiện Chi và được coi là nguyên bản, so với nhiều giếng cổ đã bị cải tạo thành hình tròn hay bị chôn lấp. Bà Dương Thị Tẻo, vợ ông Lại, còn cho biết vào mùa khô các giếng đào, giếng khoan trong thôn đều cạn trơ đáy, riêng giếng cổ của gia đình vẫn đầy ắp nước!

< Chiếc giếng cổ này ở thôn Thiện Chi trước đây đã lấp, cách đây 3 năm do khan hiếm nước ở các giếng mới đào, chính quyền thôn khơi lại giếng cổ này nhưng xây bằng gạch với miệng giếng tròn. Tuy nhiên các phiến đá cổ dùng làm tang giếng vẫn được dựng xung quanh sân giếng.

Câu chuyện về giếng cổ hơn 600 tuổi vẫn còn nhiều bí ẩn và trăn trở khi lúc ra về, ông Khuy bật mí về một khối đá đen đặc có nhiều vết lồi lõm tựa như nếp nhăn, được tìm thấy dưới đáy giếng cổ. Ông Khuy kể sau lần khai quật hai giếng cổ, dân làng đã tìm thấy trong mỗi giếng một khối đá tương tự bên cạnh hàng trăm viên đá cuội. Chỉ tiếc đến nay, những bí ẩn về khối đá này vẫn là một câu hỏi cần sự giải mã từ các nhà khoa học…

Du lịch, GO! Tổng hợp

Read More