Hang động Tả Phìn

Hang động Tả Phìn nằm ở xã bản Tả Phìn, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

< Hang động Tả Phìn nhìn từ xa.

Bản Tả Phìn cách thị trấn Sa Pa 12km, chếch về phía bắc, nơi có hai dân tộc Dao và H'Mông cư trú. Cách trụ sở UBND xã Tả Phìn gần 1km về phía bắc có dãy núi đá vôi, là một nhánh của dãy Hoàng Liên Sơn.

Trong dãy núi này có một quả núi nhỏ, dưới chân núi nứt ra một cửa hang, chiều cao khoảng 5m, rộng khoảng 3m, mở ra một lối đi xuyên xuống đất. Đi khoảng hơn 30m trong tối tăm, gập ghềnh sẽ gặp một hang động.

Nhìn từ trong hang ra cửa hang:

Từ đây động chia đi rất nhiều ngả chúc xuống lòng đất chỉ vừa một người chui lọt, nhiều đoạn cheo leo phải bám vào những tai đá, đu người mà lên xuống. Đi theo những vách nhỏ này càng tỏa ra nhiều lối, thậm chí có những ngách đi vòng vèo, rích rắc và cuối cùng vẫn trở về vị trí ban đầu.

Thạch nhủ trong hang:

< Lối đi nhỏ hẹp.

Đi theo đường của vách lớn, ta có thể cảm giác như xuyên lên vách núi, đường đi ngoằn ngoèo, khi lên lúc xuống, chỗ phình to chỗ giống người thiếu phụ đang bồng con, chỗ giống các nàng tiên đang tắm, chỗ giống mâm xôi khổng lồ với những mảng nham thạch xù xì phớt trắng, hệt những mảng san hô bám viền xung quanh, có chỗ giống như những dãy cột nhà trắng mịn buông từ trên nóc xuống…

Đặc biệt chỗ rộng nhất lòng động trên vòm cao khoảng 8m, các nhũ đá rủ xuống, đan thành dãy “đăng ten” uốn lượn, nhấp nhô, long lanh màu ngọc bích, những giọt nước từ đỉnh núi thấm dần rồi đọng lại nơi chóp của nhũ đá thánh thót nhỏ giọt, như điểm từng nhịp trong không gian hư ảo.

Vào sâu ta gặp một tảng đá lớn nằm hơi nghiêng, trên nền đá in hình những vết chân gà, ngay chóp đá bên phải còn hằn lên những vệt lõm hệt như móng chân ngựa. Một vách đá đối diện, những dòng chữ Pháp được khắc bằng vật cứng, cho đến ngày nay mặc dù bụi thời gian phủ lên ta vẫn còn đọc được.

Hang động Tả Phìn có rất nhiều bí ẩn với chúng ta. Đây là một nơi có nhiều giá trị nghiên cứu, khảo cổ và tham quan du lịch... cần được giữ gìn và bảo vệ.

Du lịch, GO! - Theo internet

Read More

Chùa Hang São - Yên Bái

Chùa hang São thuộc thôn São, xã Tân Lập, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái. Chùa có tên gọi theo tiếng địa phương là chùa São, São là một bản của làng Nhân Mục, thuộc tổng Lâm Trường Hạ, châu Lục Yên xưa. Lý giải về tên chùa có ý kiến cho rằng trước đây thường có đàn chim São bay về và làm tổ trong hang, vì vậy đặt tên São cho tên chùa.

Chùa có tên chữ là Hương Thảo tự, Hương tên chữ là Hương Núi, Thảo có nghĩa là Thảo mộc, với ý nghĩa:” Mùi thơm của các loài cây nơi núi cao”.

Di tích chùa hang São có toạ độ VN2000; 497921m, 2243113m, nằm trong núi São độ cao 200 m, thuộc địa khối Đông nam dãy Phu Sa Phìn, chạy dọc theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, thuộc thôn São, xã Tân Lập, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

Di tích chùa hang São cách UBND xã Tân Lập 1.2km về hướng Nam, cách huyện lỵ Yên Thế 25 km về hướng Bắc, cách thành phố Yên Bái 82km về hướng Nam. Để đến dược di tích có thể đi bằng đường bộ và đường thuỷ khá thuận lợi. Đường bộ: từ  thành  phố  Yên Bái, theo quốc  lộ 70 Yên Bái - Lao Cai đi tới ngã ba Khánh Hoà, rẽ phải theo đường Đông Hồ tới km10, địa phận làng Sâng, xã Tân Lĩnh rẽ phải theo đường liên xã đi Phan Thanh khoảng 7 km, là tới di tích. Đường thuỷ: từ cảng Hương Lý, du khách du ngoạn trên Hồ Thác Bà, ngược dòng sông Chảy tới bến São là tới di tích.
Di tích chùa hang São, xã Tân Lập, huyện Lục Yên được xếp vào loại hình di tích Lịch sử –Văn hoá

Hang chùa São, thôn São, xã Tân Lập huyện Lục Yên nằm trong vành đai kiến tạo địa chất của vỏ trái đất, quá trình đứt gãy của địa khối Đông Nam dãy Phu Sa Phìn kéo dài từ kỷ Cambri cách đây 540 triệu năm chấm dứt vào kỷ Krêta, cách đây 65 triệu năm. Có thể nói đây là một giai đoạn có nhiều biến động mạnh mẽ nhất trong lịch sử nước ta. Trong giai đoạn này Lục Yên chìm ngập dưới biển trong các pha trầm tích và được nâng lên trong các pha uốn nếp của các vận động tạo núi Calêđôni và Kimêta thuộc đại trung sinh, vì vậy các dãy núi vùng Lục Yên đều có hướng Tây Bắc - Đông Nam. Sự uốn nếp và nâng lên trong các hoạt động tạo núi đã tạo điều kiện cho nước dễ thấm và hoà tan đá vôi thành Các bon natcaxi cùng các điều kiện vật lý hoá khác là nguyên nhân chính tạo ra địa hình địa mạo và sự kỳ ảo của hệ thống hang động đất Ngọc Lục Yên  nói chung, Hang chùa São nói riêng.

Chùa hang São là một trong những chùa hang nổi tiếng đẹp và linh thiêng ở Yên Bái, tuy vậy nguồn tài liệu, thư tịch cổ nghi chép về chùa São không nhiều, sử liệu trong hồ sơ là tài liệu ghi chép điền dã thực địa và tài liệu dân tộc học.

Khởi thuỷ chùa São được các cư dân Tày bản địa xây vào thế  kỷ  XIII – XIV để thờ Phật. Tới thời Lê Trung Hưng Khi Vũ Văn Mật xây thành Đại Đồng, châu Thu Vật, trấn Tuyên Quang, con gái là Vũ Thị Ngọc Anh tinh thông văn võ lại am hiểu nghề nông. Vũ Văn Mật tiến cử bà với vua Lê và được vua Lê phong chức phó tướng, phụ trách quân lương hậu cần. Với trọng trách của mình, bà chúa Bầu họ Vũ đã đem kinh nghiệm canh tác ở miền xuôi lên; phổ biến cho bà con Tày bản địa và quân binh trong vùng khai hoang ruộng nước, trồng bông dệt vải. Bà đã cùng chủ tướng Vũ Văn Mật xây dựng nên một hệ thống thành nhà Bầu rộng khắp. Bà cũng là người trực tiếp luyện quân, tập binh để bổ sung lực lượng, riêng Chùa hang São bà biến làm kho tập kết lương thực phòng khi chiến tranh với nhà Mạc.

Theo “Kiến văn tiểu lục” của Lê Quí Đôn, bà Vũ Thị Ngọc Anh do có nhiều công lao trong xây dựng căn cứ và dạy dân trồng lương thảo được bà con trong vùng tôn từ như: “Bà chúa lương”- “Bà chúa kho”- “Bà chúa Bầu”- “Bà Anh thần nông”. Người địa phương còn gọi bà là “Bà Bụt hay bà Ỏn”. Theo “Đại Nam nhất thống chí”, doanh trại chính của bà Vũ Thị Ngọc Anh là thành Bến Lăn, nơi có võ trường huấn luyện quân binh. Sau khi bà mất, tưởng nhớ tới công ơn của bà, sau này nhân dân thôn bản  tôn thờ bà Vũ Thị Ngọc Anh trong chùa hang São.

Sang tới thời Nguyễn với việc coi trọng việc tu bổ đình đền chùa và nghi thức tế tự, nhân dân bản São dựng thêm một ngôi chùa nhỏ với ba gian nhà tranh, kết cấu theo kiểu chuôi vồ thờ Phật và bà Vũ Thị Ngọc Anh ở trước chùa hang.

Tháng 12 năm 1949, chùa São, xã Tân Lập vinh dự là nơi tổ chức, Đại hội Đảng bộ huyện Lục Yên lần thứ hai. Đại hội là một đấu mốc quan trọng trong lãnh chỉ đạo của Đảng bộ huyện Lục Yên trong việc huy động sức người sức của phục vụ tiền tuyến, góp phần tích cực vào chiến thắng Sông Thao, hè 1949. Tại đại hội đã bầu ra ban chấp hành Đảng bộ huyện khoá 2 gồm 9 uỷ viên. Đồng chí Lê Thành Tâm được bầu làm Bí thư.

Chùa hang São nằm  trong núi  São (Ta Di), chạy theo hướng  Tây Bắc - Đông Nam có độ cao 150m so với mặt ruộng, cửa hang quay theo hướng Đông Bắc, gần song song so với tả ngạn sông Chảy, cách sông chảy khoảng 500m. Quần thể chùa hang São gồm 1 chùa thiên tạo (chùa São) và một chùa nhân tạo (chùa hang):

Chùa São cách chùa hang 100m, hiện tại chỉ còn phần nền nằm trong khu khuôn viên trường tiểu học xã Tân Lập và nhà ông Hoàng Thanh Nghị. Quan sát chúng tôi thấy phần nền đã bị biến dạng, không thể nhận biết chính xác vị trí từng hàng chân cột và các bước gian. Trong lớp đất mặt có nhiều ngói vỡ, so sánh chúng khá đồng dạng với các mẫu ngói được phát hiện tại Đình làng São.

Chùa hang là một ngôi chùa thiên tạo, từ lâu đời đã được nhân dân sử dụng làm nơi thờ cúng. Chùa hang chia làm ba chùa; chùa Hạ, chùa Trung và chùa Thượng.

Chùa Hạ, là một mái đá có mặt nền gồ ghề, cách mặt ruộng hiện tại 2m, rộng 10m, sâu 5m, chính giữa là một ban thờ bằng đá khá bằng phẳng.

Chùa Trung là một vách đá dựng đứng và được nối với chùa Hạ bằng một con đường nhỏ cheo leo bám theo vách đá.

Chùa Thượng là ngôi chùa có diện tích lớn nhất, chùa có cấu tạo gồm 2 phần; hang trên và hang dưới:

Hang trên (Tiền Đường) có mặt nền tương đối bằng phẳng, có đường thông với Trời, sâu hang 32m, rộng hang 38m, cao trần 15 – 18m, diện tích 1216m2.

Hang dưới (Hậu cung) thấp hơn so với hang trên khoảng 5m, sâu hang 79m, rộng hang 22m, cao trần 15 – 18m, diện tích 1738m2. Quan sát nền hang chúng tôi thấy có nhiều mảnh gốm sứ Việt Nam và Trung Quốc thế kỷ XIII – XIX. Được biết tại nền hang vào thập niên 90 các nhà khảo cổ đã có cuộc khảo sát và phát hiện ra nhiều công cụ và mảnh tước, với kỹ thuật ghè đẽo trực tiếp trên đá cuội thuộc nền văn hoá Sơn Vi cách ngày nay ± 30.000BP đến ± 11.000 BP. Chính giữa hang là toà Tam Bảo và ba pho tượng Di Đà bằng đá (tự nhiên).

Quan sát cả hang trên và hang dưới chúng tôi thấy trên vòm trần có nhiều khối nhũ đá rủ xuống tạo thành muôn vạn hình thù lạ mắt, nơi hậu cung là một quần thể những nhũ đá tạo nên các pho tượng Phật với nhiều hình dáng và màu sắc, khiến ta như ngỡ lạc vào chốn bồng lai tiên cảnh.

Các tiết thờ chính trong năm gồm:

+ Ngày 20 tháng giêng âm lịch, lễ hội chùa hang São (Thượng nguyên).
+ Ngày 8/4 âm lịch (Phật Đản)
+ Ngày 10/7 âm lịch ( Xá tội vong nhân)
+ Ngày 10 tháng Chạp (Đức Phật Thích Ca thành đạo)

Chùa hang São là một trong những hang động đẹp, là một bảo tàng địa chất sống động có giá trị đặc biệt trong việc nghiên cứu sự hình thành và phát triển của các cư dân Việt cổ. Chùa hang São đã ăn sâu trong tiềm thức dân gian, là nơi sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng lành mạnh của các cư dân địa phương.

Hang chùa São khác với hang Cảm Dương và hang Hùm, hang Cảm Dương có giá trị về Bảo tàng thạch học, hang Hùm có giá trị khảo cổ học nổi tiếng phía Bắc, hang São có giá trị về Phật giáo sơ khai ở Yên Bái, ngoài ra chùa còn có giá trị về mặt quân sự… Trong ba hang động ở Lục Yên ngoài giá trị riêng biệt của nó, thì hang chùa São nằm ở địa đầu của Hồ Thác Bà ngay sát bên dòng sông Chảy. Đứng ở hang São bạn có thể vừa ngắm dòng sông chảy qua dãy núi đá vôi nơi đây  như “Hạ Long nổi trên núi”, và các đảo xa xa. Trước cửa hang là cánh đồng ruộng lúa, những ngôi nhà sàn thấp thoáng của dân tộc Tày – Nùng tạo thành bức tranh thiên nhiên sinh động trên trốn bồng lai.

Theo đồng bào Tày trong vùng này kể lại, thời xa xưa đã lâu lắm rồi, nơi đây còn hoang dã. Chim São thường bay về đậu làm tổ trong hang, sau này đồng bào dân tộc phát triển ngày một đông đúc, chim São cũng thưa dần, rồi không thấy xuất hiện nữa. Từ đó, nhân dân quanh vùng vẫn quen gọi là hang São. Thời Lý, Trần kiêm thêm chức năng chùa nên gọi là chùa hang São. Khoảng giữa thế kỷ 16 anh em Vũ Văn Uyên, Vũ Văn Mật hợp tác với quân lực Lê trung Hưng để đánh lại nhà Mạc – dòng họ Vũ được phong tước Quốc công rồi định chia đất nước như thời Tam Quốc thế kỷ thứ III bên Tàu rồi tự xưng là An Tây Vương. Như vậy, toàn bộ vùng Tây Bắc và Bắc châu thổ sông Hồng, các cơ sở thờ cúng đều có thay đổi theo phong cách họ Vũ. Chùa hang São được đưa ra ngoài ngay trước cửa chùa hang São. Có thể nói chùa hang São được tận dụng động hang tự nhiên làm cơ sở phát triển phật giáo làm quốc giáo thời Lý Trần, là kế sách giữ nước về mặt chính trị, kế sách an dân, là một mốc lịch sử quan trọng trong lịch sử vùng núi phía Bắc.

Chùa Hang São đã được Uỷ ban nhân dân tỉnh Yên Bái cấp bằng chứng nhận di tích cấp tỉnh theo quyết định số 1395/QĐ – UBND Ngày 17/9/2009.

Du lịch, GO! - Theo cổng thông tin ĐT Yên Bái, internet

Read More

"Phượt vặt" sửa travel guide books (Phần 5)

Đây chính là thác Hòa Bình hay còn gọi là thác sông Ray, thác Xuân Sơn nằm ở ấp 5, xã Hòa Bình (huyện Xuyên Mộc, Bà Rịa - Vũng Tàu) là một thác nước đẹp của huyện Xuyên Mộc.

< Một trong hai nhánh chính của thác.

Thác nằm ẩn sâu trong những khu vườn điều của người dân nhưng đường thì như các bạn thấy: chỉ là đường đất đỏ thôi như dẫn tới tận chân thác.
Thác Hòa Bình có 2 nhánh chính, hai nhánh phụ và những nhánh này đều rất đẹp nếu bạn đến vào mùa mưa (trong mùa kiệt, có thể một số nhánh chỉ trơ lại đá thôi). Nếu tính các nhanh của thác từ trái sang phải như sau: Nhánh chính lớn và đẹp nhất cao khoảng 4 mét chia làm những dòng nhỏ đổ qua những bậc đá đen xuống vùng trũng phía dưới. Ven phía trái nhánh là cây cầu gỗ hình cánh cung, dường như của khu du lịch nào đó mà ngõ vào ở ngã 3 xã Sơn Bình (đường từ Ngãi Giao về Hòa Bình).

< Nhánh chính thứ 2.

Nhánh thứ 2 cũng là nhánh lớn với nước chen qua nhiều khe đá cùng với những tảng đá lớn tạo ra nhiều hồ nhỏ trông như hồ massage. Hai nhánh lớn này được ngăn cách bởi một triền đá tự nhiên có nhiều cây lớn rũ bóng.

< Bà xã ngồi cạnh nhánh thứ 3.

Ngay cạnh nhánh này là một nhánh nhỏ với nước đổ qua nhiều tầng thấp, hai bên là đá cùng các bụi cây.

< Và nhánh thứ 4.

Men theo triền thác vài mươi bước chân phía phải, bạn sẽ thấy nhánh thác cuối cùng chảy vòng vèo tạo thành khung cảnh thật đẹp và nên thơ. Tính tổng cộng thì lưu vực thác khá lớn, bề ngang của cả 4 nhánh có thể gần cả trăm mét.

< Mình thẩn thờ trước cảnh thiên nhiên...

< Lối xuống triền thác.

Thác có mặt bằng có thể cắm trại được, có nhiều tảng đá lớn tự nhiên cho những người lữ khách ngồi ngắm cảnh.

< Bên một gốc dừa.

Bạn cũng yên tâm vì cạch thác có nhiều cây to nên rất mát mẻ. Có thể tắm thác nhưng nên hỏi trước người dân tại đây nhé, xem có nguy hiểm gì không... vì thấy thác là muốn ùm xuống rồi.

< Dòng nước chạy cuồn cuộn.

< Mình thử thuật... khinh không trên mặt nước.

Lối xuống thác là mé phải, còn mé trái: nếu đi theo đường mòn thì bạn sẽ gặp trực diện thác chính - đứng xem và chụp hình coi chừng trượt chân té xuống dưới nhé, không quá sâu nhưng sẽ loi ngoi và có thể trầy trụa vì nhiều đá.

< Nhìn về phía thác chính bên kia...

Tại hồ cũng có chổ cắm trại, dã ngoại. Có cả một chiếc thuyền nan nhỏ, chắc người dân cho thuê và những dịp lễ tết hay cuối tuần - còn ngày thường thì chả có ai, thật yên bình.

< Theo lối mòn, qua đó coi xem nào.

< Nem bờ oanh!

Truyền thuyết về thác Hòa Bình, người ta kể rằng: Ngày xa có một ông già người Châu Ro tên là Kiêu có sức khoẻ hơn người. Một hôm Klêu dắt chó vào rừng đi săn. Đi từ sáng cho đến trưa mà chẳng gặp một con thú nào. Bụng đói, chân chồn, mắt hoa, Klêu định tìm bóng mát cây rừng ngả lưng thì bỗng đâu ở phía trước đàn chó săn sủa lên dữ dội.

< Zoom thêm tý nữa.

Theo thói quen, Klêu rút tên, giương ná lom khom tiến về phía bầy chó săn đang sủa, nhưng thật lạ Klêu chẳng thấy có con thú nào cả, bầy chó săn càng lúc càng sủa mạnh, bực mình Klêu bèn xua bầy chó ra, có một chiếc lá to bằng bàn tay lật lên, lật xuống đều đặn như có người đang thở vậy.

< Xuống hồ thôi!

Để ý nhìn kỹ vào vật lạ, rồi tò mò, Klêu lấy mũi tên khều thử vào chiếc lá thì tự nhiên nước ớ đâu phun lên, dựng thành tháp nước khổng lồ, trắng xoá, chảy lênh láng vây quanh Klêu. Còn chưa hết bàng hoàng thì Klêu đã nghe từ trong dòng nước tiếng nói rất to:
“Mẹ Biển! Mẹ Biển! Đưa ta về với mẹ biển”.

< Thoát khỏi vườn cây.

Biết là một đứa con của biển đi lạc, Klêu lặng lẽ bước đi. Lạ thay, Klêu đi đến đâu nước theo đến đó, và dù Klêu có vòng vèo, trèo lên, lội xuống thế nào, nước cũng theo kịp.

< Là sẽ đến suối...

Nước cũng tăng sức mạnh cho Klêu để anh đi không mệt mỏi, hay làm no bụng Klêu để anh không bị đói. Anh đi mãi đi mãi, hết rừng thì đến đồng bằng. Không quen với địa hình lạ, Klêu đành du dây hay nhảy xuống vực, nước cũng nhảy theo. Vực thẳm nơi nước nhảy nay là thác Hòa Bình.

< Và hồ...
Nước từ những dòng thác chính, thác phụ chảy qua nhiều bậc thang đá xuống vực rồi hội tụ về đây...

< Dòng nước lửng lờ thật thanh bình.

Truyền thuyết vẫn là truyền thuyết, còn thông tin trên mạng mà mình đã tìm hiểu trước thì bọn mình cho rằng thác chỉ nhỏ cỏn con.
Vậy nên khi bọn mình đến đây và nhìn thấy thác rồi thì mới rõ rằng các thông tin trên mạng về thác Hòa Bình, thác Sông Ray, thác Xuân Sơn... chưa chính xác. Rõ ràng là thác đẹp và cuốn hút đến mê hồn - Phần khác có lẽ do bọn này đi trúng mùa mưa.

< ... với khung cảnh chung quanh toàn cây xanh.

Theo người dân tại đây thì nhiều năm trước: thác có rất nhiều cây cổ thụ lớn nhỏ rất đẹp nhưng bị nhiều người đến đây bứng nguyên gốc về làm cây kiểng.

< "Xế" nè, đang nghiên cứu lịch trình kế tiếp.

< Còn đây là "ôm", trông như cô bé quàng khăn đỏ.

Thậm chí có cả một thời gian (năm 2006) thác bị ô nhiễm nặng bởi những chất thải rắn từ các công ty, xí nghiệp đặt ở phía thượng nguồn.
May mắn thay, sau này việc giữ gìn thắng cảnh có lẽ do địa phương đã chú tâm hơn nên như bạn thấy đấy: bây giờ thác Hòa Bình vẫn là một dòng thác tuyệt vời.

< Nếu bạn muốn chèo thuyền thì... có thuyền (nhưng hổng có mái chèo à nghen)!

< Thích ăn chuối thì có cả rừng bên kia.

Panorama... dzỏm: chả đủ, chả đầy đâu vào đâu cả, he he...

< Ham và tham nhưng thắng cảnh không thể... bỏ vào túi để dành được nên bọn mình trở ra...

Thỏa lòng rồi thì bọn mình trở ra lấy xe. Mua một chai nước tinh khiết nhỏ, trả tiền cộng chung với tiền xế chỉ 10k, thật nhẹ nhàng.

< Trở ra đường cái.

Thức ăn thì không có nên nếu tới đây tham quan thì nên mang theo thức ăn nhé - cũng cần tránh việc xã rác bừa bãi sau khi "nhổ trại" do "dân phượt" chỉ lấy đi những bức ảnh và chỉ để lại những dấu chân...

< ... và quẹo phải vào Tỉnh lộ 328, bọn mình rời thị trấn Hòa Bình hướng về Phước Bửu - Bấy giờ đã là 10h24 phút ngày 24.10.

Còn tiếp

Phần 1 - Phần 2 - Phần 3 - Phần 4 - Phần 5 - Phần 6 - Phần 7 - Phần 8 -  Phần 9 - Phần 10

Điền Gia Dũng - Du lịch, GO!

Read More