Áo tứ thân, khăn mỏ quạ

Đây là trang phục truyền thống và duyên dáng của phụ nữ Kinh Bắc. Hình ảnh người phụ nữ với áo tứ thân, mớ ba, mớ bảy ở những vùng nông thôn Bắc Bộ đã đi vào thơ ca và trở thành biểu tượng cao đẹp của người con gái Việt Nam thời xưa.

< Áo tứ thân cách điệu ngày nay.

Cho đến nay, vẫn chưa ai biết rõ được nguồn gốc chính xác của chiếc áo tứ thân, nhưng nếu ngược dòng thời gian tìm về cội nguồn, hình ảnh chiếc áo dài tứ thân Việt với hai tà áo thướt tha trong gió đã được tìm thấy qua các hình khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ cách nay khoảng vài nghìn năm

Theo truyền thuyết kể lại, khi cưỡi voi xông trận đánh đuổi quân Hán, Hai Bà trưng đã mặc áo dài hai tà giáp vàng, che lọng vàng. Rồi do tôn kính Hai bà, phụ nữ Việt tránh mặc áo hai tà mà thay bằng áo tứ thân.

< Chiếc áo tứ thân xưa của phụ nữ Việt đầu thế kỷ 20.

Một lý do khác xem chừng cũng cũng có vẻ hợp lý là thời trước kỹ thuật còn đơn giản, thô sơ và mộc mạc, không thể dệt vải theo khổ lớn được, nên người ta phải ghép bốn mảnh vải lại mới có thể tạo ra được một chiếc áo dài - áo dài tứ thân.

Áo tứ thân gồm hai vạt trước rộng như nhau, thường buộc vào nhau. Khi mặc áo tứ thân phải thắt lưng bằng dải lụa màu, hay các “ruột tượng” - một cái bao hình ống dài có thể đựng tiền và vài thứ lặt vặt rồi buộc rút hai đầu lại.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, áo dài tứ thân cũng trôi nổi nhưng vẫn tồn tại và không thể bị xóa bỏ.

< Áo tứ thân.

Rồi chịu ảnh hưởng và thay đổi theo thời gian, trong khoảng từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, để có dáng dấp trang trọng và mang vẻ quyền quý hơn, phụ nữ nơi thành thị đã biến tấu kiểu áo ngũ thân từ chiếc áo dài tứ thân nhằm thể hiện sự giàu sang cũng như địa vị xã hội của người phụ nữ, đồng thời chiếc áo ngũ thân cũng là biểu hiện của ngũ hành: Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ.

Đi theo áo tứ thân phải có chiếc yếm, cái khăn mỏ quạ, chiếc nón quai thao, góp phần tạo nên bộ “quốc phục” của quý bà thời xưa theo các chị, các em đến những nơi đình đám.

Hôm qua em đi tỉnh về
Đợi em ở mãi con đê đầu làng
Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng
Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Nào đâu cái yếm lụa sồi?
Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?
Nào đâu cái áo tứ thân?
Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Nói ra sợ mất lòng em
Van em, em hãy giữ nguyên quê mùa
Như hôm em đi lễ chùa
Cứ ăn mặc thế cho vừa lòng anh

Hoa chanh nở giữa vườn chanh
Thày u mình với chúng mình chân quê
Hôm qua em đi tỉnh về
Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.
(Thơ Nguyễn Bính)

Khăn vuông mỏ quạ…

Trang phục nữ Kinh Bắc là phải kể đến áo năm thân, may bằng the, lụa, yếm cổ viền, bao thắt lưng xanh, váy sồi rủ hình lưỡi trai, chân đi dép cong.... tưởng như thế cũng là đủ, vậy mà còn một chi tiết nhỏ, nhưng rất quan trọng đến mức không thể thiếu, đó là "khăn vuông mỏ quạ".

Khăn vuông mỏ quạ không hẳn ai biết hát quan họ cũng biết chít; mà dẫu có biết chít cũng chưa chắc đã đẹp. Có người đã nói: Khăn mỏ quạ phải chít sao cho vừa, hợp với khuôn mặt, tạo cho khuôn mặt (khi chít khăn) như hình chiếc búp sen. Nếu chít cái Mỏ quá cao, trông nó điêu, nếu để cái Mỏ thấp quá, khuôn mặt trở lên đần, tối tăm....

Muốn chít khăn Mỏ quạ cho đẹp, trước tiên phải "biết quấn tóc trong một khăn vấn tóc, vòng tròn lại và đặt ngay ngắn lên đầu, hơi xệ và hình bầu dục về phía gáy, ghim lại". Nhưng quan trọng hơn là khăn vuông đem gấp sao cho khéo và cân đối (gấp chéo thành hình tam giác) bẻ hình mỏ quạ sao cho chính giữa đường ngôi trên đầu, bắt hai góc khăn về hai phía tai rồi thắt múi ở gáy.

Thực ra khăn vuông mỏ quạ không đơn thuần chỉ là công cụ trang phục trên đầu người thiếu nữ, mà hẳn là công việc nghệ thuật làm đẹp cần có ở người con gái Kinh Bắc. Chợt nhớ:.... Có ai đó đã từng thốt lên:

Nhìn em khăn vuông mỏ quạ,
Để anh trong dạ tơ vương.
Nhìn em khăn vuông mỏ quạ
Để anh hoá đá vì người...

Du lịch, GO! - Theo mạng Cinet, VTV, ảnh sưu tầm

Du lịch, GO!: Áo yếm - Di sản trang phục của Việt Nam
Du lịch, GO!: Áo bà ba duyên dáng đồng bằng
Du lịch, GO!: Áo dài Việt Nam trên chặng đường dài

Read More

Phố cổ Hàng Nón

Phố Hàng Nón dài 216m, đi từ phố Hàng Quạt đến phố Đường Thành, cắt ngang phố Hàng Điếu, thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Nguồn gốc tên phố

< Phố Hàng Nón ngày tết.

Phố Hàng Nón (Rue des Chapeaux) đã có từ thời Pháp thuộc. Sau Cách mạng tên gọi này vẫn được duy trì.
Phố Hàng Nón xưa nguyên là hai phố gộp lại:

Đoạn phía Đông là phố Mã Vĩ chuyên làm và bán những thứ hàng phục sức dùng cho quan lại, cho phường hát tuồng, hát chèo và việc tế lễ, thờ phụng như áo xiêm, mũ, mãng, cờ, quạt... Có thể là do mũ cánh chuồn và một số đạo cụ tuồng chèo làm bằng lông đuôi ngựa nên phố mới có tên “Mã Vĩ”.

< Hàng Nón ngày xưa.

Đoạn phía Tây mới chính là phố Hàng Nón, nơi làm và bán các loại nón khác nhau như nón lá già, nông và dày, khâu bằng móc đen; nón mũ chảo giống như cái chảo gang; nón lính giống như cái đĩa to, ken bằng cật tre, ở giữa có chỏm bằng đồng như cái mũi giáo nhỏ, khi đội phải buộc quai chặt vào cằm.

Ngoài ra, ở phố này còn bán nón nghệ, như một cái bánh xe, đường kính tới gần một mét, thành nón cao tới 10cm. Vì cồng kềnh mà lại ngang phè nên phải có cái “khua” như một cái hộp tròn đan bằng mây, tre để úp chụp vào đầu hay vào vành khăn.

Nón ba tầm thì sâu hơn. Cả nón nghệ và nón ba tầm còn có thêm một cỗ quai thao buộc vào hai cái thẻ bằng bạc treo ở đỉnh nón. Cỗ quai thao là 12 sợi dây tròn, dệt bằng tơ, hai đầu có tua dài chừng một gang tay, buộc thành nhiều quả. Thao nhuộm thâm hoặc tím.

Loại nón thầy đề, thầy lý thì có nón lông đen, ken bằng lông quạ, lông sáo, trên đóng một cái chóp bằng đồng bạch hoặc bằng thiếc có chỏm nhọn. Còn nhà giàu và quan to thì có nón lông trắng, ken bằng lông cò, lông vạc, chóp bằng bạc hoặc vàng.

Di tích lịch sử

Phố Hàng Nón ngày trước nguyên là đất thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc (sau đổi là tổng Thuận Mỹ) huyện Thọ Xương cũ.

Tổng này có hai thôn đều có tên Yên Nội, do đó có khi gọi phân biệt là Yên Nội-Đồng Thành (vì ở cạnh thôn Đồng Thành, tức khu vực Hàng Nón, Hàng Thiếc) và Yên Nội-Cổ Vũ (vì ở cạnh phường Cổ Vũ, tức khu vực Hàng Da ngày nay). Đình thôn Yên Nội-Đồng Thành nay là số nhà 42 phố Hàng Nón.

Số nhà 15 Hàng Nón là nơi tổ chức Đại hội Công hội đỏ toàn quốc lần thứ nhất do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh triệu tập vào mùa hè năm 1920. Đây là một gia đình cơ sở, mở hiệu thuốc lào.
Các đại biểu làm như người buôn các tỉnh về cất hàng. Đại hội đã thông qua chương trình, điều lệ của Công hội đỏ, cử Ban chấp hành với Chủ tịch đầu tiên là đồng chí Trần Văn Lan, công nhân nhà máy sợi Nam Định.

Qua cơn khủng hoảng kinh tế những năm 1930-1931 và nhất là đời sống khó khăn thời kỳ đầu Chiến tranh thế giới (1939-1940), nhiều nhà buôn ở Hàng Nón bị sa sút phải bán cửa hàng dọn đi đến ở phố khác, nhưng cũng có nhiều công chức lại chuyển sang kinh doanh hàng tơ sợi Nhật, tơ Bình Định, Quy Nhơn, tranh khách hàng tơ lụa Lyon của Pháp (như nhà Tô Châu).
Chiến sự năm 1946-1947, Hàng Nón tuy nằm ở giữa Liên khu I song ít bị tàn phá.

Ngày nay, phố Hàng Nón không còn chuyên bán nón nữa mà được thay thế bằng những hiệu buôn các mặt hàng khác nhau.

Cuối phố có gần chục cửa hàng bán guốc, đủ kiểu dáng, phù hợp yêu cầu của khách. Chỗ giáp với phố Hàng Quạt có bán các loại trướng thêu, còn chủ yếu phố này phần lớn là những cửa hàng chuyên làm và bán tủ, chạn bát bằng khung nhôm kính.

Cũng như nhiều phố cổ ở thủ đô Hà Nội, người Hàng Nón cũng có truyền thống "buôn có bạn, bán có phường". Phố đã tạo được nét đặc trưng cho riêng mình với bản sắc của những mặt hàng trong thời kỳ đổi mới, nhưng tên "phố Hàng Nón" thì vẫn còn trong lòng những người Hà Nội xa quê, gợi nhớ về một phố nghề Hà Nội.

Du lịch, GO! - Theo Vietnam+, ảnh sưu tầm

Read More

Quyến rũ thác Hòa Bình (Đồng Nai)

Thác Hòa Bình là một thắng cảnh đẹp nằm trên quốc lộ 20, thuộc xã Phú Sơn, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai.

Thác chảy từ đỉnh ngọn núi phía sau chùa Linh Phú. Khách du lịch có thể leo lên đỉnh thác để ngắm dòng nước trắng xoá từ trên cao đổ xuống, lắng tai nghe tiếng chim hót trong rừng, vẳng đâu đó tiếng chuông chùa vọng lại...có như thế mới cảm nhận hết được sức quyến rũ của thiên nhiên.

Đường núi quanh co với nhiều đoạn khúc khuỷu, gập ghềnh. Vượt qua một tầng thác, mệt nhoài, khi tựa lưng vào vách đá, tận hưởng không khí mát lạnh của vùng núi, ta như được hòa mình vào với thiên nhiên. Từ trên đầu nguồn, dòng thác như tấm thảm bạc, trải dài, tỏa sáng cả vùng đồi núi.

< Thác nằm phía sau chùa Linh Phú.

Vùng đất bán bán sơn địa Đồng Nai có khá nhiều danh lam, thắng cảnh thu hút du khách, trong đó, thác Hòa Bình thuộc địa phận xã Phú Sơn (huyện Tân Phú) là cảnh quan tuyệt đẹp.

Đại đức Thích Pháp Cần, trụ trì chùa Linh Phú cho biết, từ khoảng những năm 1940, thác Hòa Bình đã được phát hiện. Cũng bởi núi rừng hoang vu và cảnh chùa u tịch nên thỉnh thoảng mới có một nhóm khách du lịch tìm đến tham quan. Nằm ngay phía sau chùa Linh Phú, thác Hòa Bình vẫn còn giữ nguyên vẻ đẹp hoang sơ với dòng nước đổ êm đềm suốt ngày đêm.

Hành trình khám phá thác Hòa Bình khá ngắn ngủi nhưng đẹp như một bài thơ. Từ trên đầu nguồn, thác nước tựa tấm thảm bạc, trải dài, tỏa sáng cả vùng đồi núi. Nơi khởi nguồn của tháp là khe Thanh Lương, nằm ở lưng chừng ngọn đồi có hình thế tựa chiếc bát úp, cao chừng 300m. Băng qua những vách đá chênh vênh, càng tiến xa, khe càng mở rộng và dần hình thành thác nước có độ dốc khoảng 100m với năm tầng nước tráng lệ. Tên thác thể hiện đúng tính chất của nó, êm đềm, hữu tình, thơ mộng chứ không dữ dội, ồn ào như thường thấy.

< Lối mòn vào thác.

Du khách có thể đến địa điểm tham quan bằng cách băng qua đỉnh thác từ hướng đồi Sầu Riêng vì đường này tương đối dễ đi, nhưng cái thú du ngoạn từ trên đỉnh xuống để xem phong cảnh không đủ sức hấp dẫn với người ưa thích mạo hiểm.

Hướng thứ hai được chọn để đến với thác là một sạn đạo ngoằn ngoèo bên hông chùa, gọi là sạn đạo vì mặt đường lởm chởm đá. Dường như hướng lên thác quá hiểm trở nên người ta phải mở lối mòn ngay trên những khối đá nhỏ, len lỏi, luồn lách giữa sườn đồi. Bắt đầu từ đoạn chùa Linh Phú, qua Trường THCS Phú Sơn, men theo hướng tiếng thác nước ầm ì khoảng vài trăm mét, sẽ đến chân thác. Từ khu vực chân thác trở lên, đoạn đường càng hiểm trở, có những đoạn dốc chênh vênh với lối mòn vắt vẻo sát sườn đồi. Men theo từng gờ đá, đu níu các cành cây, dây leo, di chuyển từng bước một, chỉ cần sơ sểnh là có thể trượt chân ngã xuống triền núi. Nhưng hình như càng mạo hiểm thì càng tăng cảm giác thú vị vì dòng thác tuyệt đẹp cứ thúc giục bước chân người hành trình lên phía trước.

Đến tầng thác thứ hai thì ngay cả lối đi men sườn thác cũng không còn nữa, muốn lên đến đỉnh thác chỉ còn một cách duy nhất là tiến vào khu vực lòng thác rồi tìm cách bám đá trèo ngược lên thượng nguồn.

Từ trên cao nhìn xuống, nước tung tóe, đổ trắng xóa xuống tầng thác thấp hơn, tràn qua những phiến đá phẳng mòn và tiếp tục trút ào ạt vang động cả núi rừng. Càng lên cao, cảnh quan của thác Hoà Bình càng đẹp: những tàng cây cổ thụ uốn mình rợp mát, dòng nước buốt lạnh, trong lành, vô số những hốc đá với đủ mọi hình thế như hàm ếch, mõm rồng, hàm sấu, trông vừa cổ quái vừa kỳ ảo, có hốc đá mở to như hang động, rêu phủ xanh mờ như lối vào chốn thiên thai bị phong kín, hàng nghìn năm không dấu chân người.

Làn sương mờ ảo quanh năm bao phủ khu vực đỉnh thác. Khí núi mát lạnh, khung cảnh thiên nhiên thoáng đãng. Sau cuộc hành trình vất vả, lên tới đây, được nằm dài trên phiến đá, hít thật sâu nguồn không khí trong lành, bạn sẽ cảm thấy máu đang chạy rần rật trong huyết quản, người khỏe khoắn hẳn ra và mọi “ô nhiễm hồng trần” như hoàn toàn được thanh lọc.

Tuy không hùng vĩ như thác Pongour, Gougah hay hang Cọp của Đà Lạt (Lâm Đồng) nhưng thác Hoà Bình lại có ưu thế mà những “ông lớn” kia không thể nào sánh được. Chỉ ở thác Hoà Bình, bạn mới có thể đến được đỉnh thác bằng cách leo ngược dòng, một sự chinh phục tuyệt vời với cảm giác phiêu lưu mạo hiểm. Và chỉ ở Hoà Bình, bạn mới có thể tận hưởng hết được vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên vì nơi đây chưa có bàn tay con người can thiệp.

Đứng trên đầu ngọn thác, mở rộng tầm mắt ta sẽ thỏa thuê ngắm nhìn phong cảnh trữ tình: rừng lá hòa cùng màu xanh bao la của trời. Phía đầu nguồn, dòng nước ào ạt tuôn đổ đêm ngày tưới mát cho những thửa ruộng bậc thang. ẩn hiện giữa thác nước và bạt ngàn cây cối là những mái nhà nhấp nhô hiền hòa của đồng bào các dân tộc thiểu số. Phía dưới chân thác là một thung lũng rộng, thấp thoáng cánh cò bay lượn giữa đồng trảng mênh mông.

Nếu muốn thực hiện tour khám phá thác Hoà Bình, các bạn cần nhớ điều đầu tiên là phải chọn trang phục phù hợp, đi giày thể thao có độ bám tốt. Và nhớ mang theo thức ăn, nước uống vì nơi đây chưa có dịch vụ ẩm thựcồ hoặc nếu quên, bạn có thể ghé chùa Linh Phú để dùng cơm chay với các vị sư nơi đây, cửa Phật lúc nào cũng rộng mở mời khách thập phương. Nếu bạn là người thích tìm hiểu chùa chiền thì Linh Phú với dòng Thiền phái Nam tông, được xây dựng theo lối kiến trúc chùa Khmer cổ rất ít gặp ở miền Đông sẽ đem đến cho bạn những ấn tượng khó phai mờ.

Du lịch, GO! - Thổng hợp từ Vietgle, TCDL,

Read More