Nhớ Hòn Rơm... xưa

Nói xưa để phân biệt với nay, kỳ thực - xưa chỉ là… 15 năm về trước. Hòn Rơm có lẽ là vùng quê “thay da đổi thịt” nhiều nhất và nhanh nhất của Việt Nam.

Ngày nay, Hòn Rơm trở thành thương hiệu du lịch nổi tiếng cả nước - từng khai sinh ra loại hình du lịch “dã ngoại”. Cứ vào Google, gõ “Hòn Rơm” là tha hồ tra cứu, tìm hiểu. Ít ai biết rằng, 15 năm trước, Hòn Rơm là vùng kinh tế mới giãn dân, một bên là biển, một bên là cát, dân cư thưa thớt, không có đường giao thông.

Địa danh Hòn Rơm có tên trên bản đồ Bình Thuận là Long Sơn - thuộc ấp Long Sơn, phường Mũi Né, thành phố Phan Thiết, cách trung tâm tỉnh lỵ Bình Thuận 26 km. Long Sơn là ngọn núi nhỏ, nhô ra biển Đông, cao hơn 50m. Mùa mưa, cỏ xanh rì. Mùa nắng, cỏ vàng úa, nhìn từ xa tựa như ụ rơm ở quê nên được gọi là Hòn Rơm. Nghe nói trên núi có bàn cờ Tiên.

Trước năm 2000, tôi đã một mình lên đó vài lần, chỉ gặp mấy cây thân bụi và những đứa trẻ chăn bò. Dưới chân núi, phía nam có đền thờ “Nam Hải tướng quân” (cá voi). Vách núi phía đông - nơi chim biển buổi chiều thường về tụ hội, có cả dấu vết thân cây hóa thạch trên đá. Trước đây, từ Phan Thiết, ô tô chỉ đi tới Mũi Né là hết đường, phải đi xe ôm chạy ven biển hoặc xe 2 cầu chạy được trên cát.

Sự kiện nhật thực toàn phần ngày 24.10.1995 đã đánh thức nàng công chúa xinh đẹp là “du lịch Bình Thuận” thức dậy sau bao năm ngủ yên. Nàng thấy mình đẹp, thiên hạ càng thấy nàng đẹp hơn và du lịch bắt đầu phát triển từ đó.

Nếu Coco Beach Resort là nơi khai sinh ra “thủ đô resort” Hàm Tiến thì khu du lịch Hòn Rơm - nay là Hòn Rơm 1, là nơi khởi đầu của du lịch dã ngoại Việt Nam mà dược sư Phạm Thị Năm, cựu cán bộ giảng dạy trường Đại học Y Dược TP.HCM được xem là bà đỡ. Dược sư Năm, quê ở Mũi Né, đã mua lại phần đất “kinh tế mới” của gia đình để làm chỗ đón mấy người bạn thân cả trong nước và nước ngoài đến xem nhật thực. Chị dựng mấy căn nhà lá đơn sơ, hoang dã. Khu vệ sinh giản dị mà sạch sẽ.

Ban đầu, chỉ tính làm nơi khám bệnh phát thuốc cho bà con vùng căn cứ cách mạng chung quanh. Ai dè, bạn bè tới chơi, ai cũng trầm trồ, xúi chị làm du lịch. Thế là chị đón thêm thân hữu, rủ thêm người nhà. Tiếng lành đồn xa, khách ngày mỗi đông, chị làm du lịch lúc nào không hay.

Lúc đó, cả thành phố Phan Thiết chỉ có mỗi khách sạn Phan Thiết vài chục phòng, khách sạn 19.4 ngay bến xe và nhà nghỉ Công đoàn cạnh bãi biển Thương Chánh. Mấy căn nhà lá của chị, có giường chiếu tươm tất, chỉ đón được vài chục người. Thế là chị mua thêm lều “bánh bao”, loại lều có lưới chống muỗi, lúc đó phải đặt ở nước ngoài.

Nếu bãi Thương Chánh - Phan Thiết, Rạn - Hàm Tiến (dân gian gọi là Rạng) và Gành - Mũi Né chỉ có thể tắm theo mùa hoặc có vực xoáy nguy hiểm thì Hòn Rơm - cả bãi biển hình cánh cung từ Mũi Né đến Long Sơn dài hơn 6 km có thể tắm quanh năm, kể cả khi mưa bão. Biển trong veo, phẳng lì, ít sóng, cát trắng tinh, không có người ở nên sạch và đẹp đến ngỡ ngàng. Nếu thích, khách có thể dừng lại tắm mà... không ướt quần áo.

Phương tiện đưa khách từ Mũi Né ra Hòn Rơm lúc đó là loại xe Dodge mui trần hai cầu của Mỹ, còn gọi là xe đặc chủng, xe Iraq vì được sử dụng trên sa mạc trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh (1991). Xe chạy ven biển, đua nhau với lũ còng gió, phóng như tên bắn.

Có đoạn, phải lên bờ chạy trên đồi cát hoặc men theo đường mòn lầy lội, cây cối um tùm. Hễ chỉ huy hô “bái” là tất cả phải rạp mình chống cây gai cào xước. Xe lắc nghiêng ngả, cánh trẻ lợi dụng làm nghiêng thêm với những trận cười nắc nẻ. Đến Hòn Rơm lần đầu năm 1997, bạn Bùi Chí Minh đã ứng khẩu:

Đến Hòn Rơm chẳng thấy rơm
Chỉ nghe gió thổi bờm xờm tóc em
Xe đặc chủng - lắc ngả nghiêng
Nụ cười em đủ làm mềm lòng anh!

Vào mùa cao điểm, có đoàn các cụ hưu trí cứ nằng nặc đòi ra Hòn Rơm bằng được. Thiếu chỗ ở, mỗi lều phải bố trí 4 - 5 cụ. Mùa hè nóng, khuya đứng gió, không ngủ được.

Ngồi thì muỗi cắn, đi dạo thì mỏi chân. Các cụ tức cảnh làm thơ theo trường phái Bút Tre:

Chưa đi chưa biết Hòn Rơm
Đi nhằm ngày lễ (30.4) không còn chỗ ngu (ngủ)
Một lều nhốt tới năm cu (cụ)
Ra về quên mất cái mu (mũ) trong lều!

Thời đó, Hòn Rơm chưa có điện. Máy phát chạy tới 21 giờ là nghỉ. Chỉ còn trăng sao và trời đất. Ban ngày, mắc võng dưới mấy cây dừa “kinh tế mới”, thấy sóc chuyền cành, nghía khách lạ. Ra tắm biển, mò sò điệp lên chén. Sò điệp rẻ như bèo, tiền xe chở ra Mũi Né còn đắt hơn cả tiền bán hàng cho khách.

Tối về thì có đủ trò. Ra bãi biển bắt còng nướng hoặc nấu cháo riêu. Lên đồi cát ngắm trăng sao hàn huyên tâm sự. Đối diện khu du lịch Hòn Rơm có đồi cát trắng dốc ngược. “Bò” lên đó đón hoàng hôn và ngắm toàn cảnh Hòn Rơm thì cực đẹp. Đêm càng tuyệt vời. Vì đồi dốc, ai lên cũng phải chổng mông bò càng và thở bằng lỗ tai. Đồi chưa có tên, bởi chẳng ai để ý đến những đồi cát hoang như vậy. Khách Lửa Việt bèn gọi đại là đồi cát “Chu Mông” cho dễ nhớ và dễ hình dung. Có đêm, nổi hứng rủ nhau vào khu rừng cát bắt thỏ, bắt dông. Dông cát hồi xưa nhiều vô kể, thường bắt bằng bẫy thòng lọng. Dân nhậu gọi là kỳ tôm vì thịt dông mềm, thơm, ngọt hơn cả thịt gà.

Đến Hòn Rơm thuở đó không thể bỏ qua Tiểu sa mạc Cát Vàng, chập chùng đồi cát, đẹp đến mê hồn. Có thể đi từ sáng sớm đợi bình minh hay xế chiều đón hoàng hôn. Những đồi cát trinh nguyên đủ hình dáng, như tranh vẽ, cố leo lên đồi này lại thấy đồi khác cao hơn. Leo lên rồi tuột xuống bằng “ván trượt” hay lăn cù cũng được. Đi riết anh em đúc kết, khi lên là phải “ngực tung tăng đi trước, mông lả lướt theo sau”. Khi xuống thì “ngực tấn công, mông phòng thủ”. Đi đồi cát cần nhất người “đỡ mông” chứ không cần người đỡ đầu.

Các cô gái trẻ, tối kỵ mặc váy ngắn vì mấy chàng trai cứ thích... ngồi buộc lại dây giày. Có thể mặc quần short nhưng phải có dây thắt lưng vì nếu mặc quần dây thun dễ bị bạn bè “níu kéo” khi leo đồi cát. Hòn Rơm còn có đồi Hồng với rất nhiều khối sa thạch non màu đỏ kỳ thú, có suối nước róc rách bên ấm - bên lạnh. Đẹp hơn cả là suối Hồng. Đi bộ qua Tiểu sa mạc, cắt ngang rừng chồi, lên đỉnh rồi leo xuống các vách sa thạch non đỏ rực, nơi dòng suối khởi nguồn dẫn nước ra biển, chưa đầy 1 km nhưng cảnh đẹp lạ lùng.

Tôi và các cộng sự đã lấy xe Jeep hai cầu, mang theo cả ván và xẻng (đề phòng bị lún) khám phá vùng Suối Nước, qua Hòn Nghệ - giống hệt con rùa. Qua Bàu Ông - Bàu Bà, còn gọi là Bàu Sen và Bàu Trắng - hồ nước ngọt rộng sâu giữa mênh mông cát trắng.

Leo lên đỉnh đồi cát cao nhất, tôi đặt tên là “đồi Trinh Nữ”. Sau này, đưa khách tới Bàu Trắng tham quan, mấy bạn nữ nằng nặc đặt tên đồi cao thứ nhì ở Bàu Trắng là đồi Trai Tân nhưng chỉ đồi Trinh Nữ là chết tên cho tới ngày nay.

Bây giờ, Hòn Rơm, Mũi Né, Hàm Tiến và cả Suối Nước, Bàu Sen đều lột xác. Đường sá thênh thang, tráng nhựa láng bóng, đẹp hơn cả đường quốc lộ. Nhà cửa khang trang vì du lịch đi đến đâu thì sự sung túc đi theo tới đó. Khu Hàm Tiến với hàng trăm resort cao cấp, buổi tối sáng rực và tấp nập chẳng kém Pattaya, Thái Lan. Vậy mà 15 năm trước, từ Lầu Ông Hoàng ra Mũi Né, xế chiều hết xe, tôi đã ngồi một bên trên bình xăng xe Mink, phía sau tài xế là 2 vợ chồng người khách khác ngồi đè lên chiếc xe đạp nằm ngang! Còn hơn xiếc hiện đại.

Bây giờ, mỗi lần ra Hòn Rơm, chẳng tìm đâu dấu xưa. Suối Tiên, đồi Hồng, suối Hồng xơ xác. Xưa “thôn nữ thanh tân” giờ như “bà lão quá lứa”. Tiểu sa mạc Cát Vàng xô bồ đến ngộp thở. Cả Bàu Sen - Bàu Trắng cũng ồn ào xanh đỏ. Thiên nhiên bị thu hẹp. Biết làm sao được. Da diết nhớ Hòn Rơm ngày xưa - như thèm trở về vùng trời tuổi thơ ngọt ngào quá khứ...

Du lịch, GO! - Theo Nguyễn Văn Mỹ (Thanhnien), ảnh internet

Read More

Ly kỳ như săn... nấm mối vùng Cửu Long

Người dân đi săn nấm mối phải dậy từ lúc trời còn khuya, xách đèn đi dò tìm khắp nơi trong vườn và “xí phần” – lấy 1, 2 tàu lá dừa phủ lên hay cắm một đoạn cây vào đó làm dấu hiệu để mọi người biết đây là nơi đã có chủ.

Mỗi năm, thời điểm từ khoảng mùng 5 tháng 5 âm lịch, vùng sông nước miệt vườn đồng bằng sông Cửu Long bắt đầu vào mùa nấm mối. Thứ nấm trời cho này nếu ai đã từng thưởng thức, chắc khó mà quên được hương vị độc đáo của nó.

Mùa săn nấm mối

Khi xuất hiện những đám mưa nặng hạt kéo dài vài ngày thì trời chớm nắng – cũng là lúc nấm mối bắt đầu mọc. Mùa nấm mối kéo dài từ khoảng đầu tháng 5 đến nửa tháng 6 âm lịch hàng năm, rộ nhất vào đầu tháng 6.

Đây là loại nấm tự nhiên, con người không thể trồng được và thường xuất hiện gần những tổ mối đất trong vườn. Loại mối này làm tổ nơi đất cao ráo, có nhiều cây mục.

Khi trời mưa dầm kéo dài nhiều ngày, loại mối này tiết ra một chất men xung quanh tổ, đến khi trời nắng thì nấm từ những nơi này sẽ mọc lên thành từng đám, có khi kéo dài vài mét.

Biết được đặc điểm này, người dân đi săn nấm mối phải dậy từ lúc trời còn khuya, xách đèn đi dò tìm khắp nơi trong vườn. Có điều, nấm mối thường mọc lại hay mọc xung quanh nơi mà năm trước đã có nên dễ tìm. Nấm mối ngày đầu mọc chỉ nhỏ bằng hạt tiêu, đầu nhọn vừa nhú trên mặt đất, người dân gọi đó là “núm nứt đất”.

Nấm cỡ này chưa thể nhổ, nên người nào phát hiện sẽ “xí phần” – lấy 1, 2 tàu lá dừa phủ lên hay cắm một đoạn cây vào đó làm dấu hiệu để mọi người biết đây là nơi đã có chủ. Chứ không như phải mắc võng canh cây sưa.

Không tới hai ngày nấm đã nhô khỏi mặt đất, cao khoảng 3 – 4 cm nhưng nấm chưa nở. Đến hết ngày thứ hai nấm mới bắt đầu nở, đây là lúc thu hoạch tốt nhất và dùng làm thức ăn ngon nhất. Đặc biệt, nhổ nấm không được dùng dao hay bất cứ thứ gì bằng kim loại, vì người dân cho rằng, nấm nghe hơi dao sắt mùa sau sẽ lặn mất, không mọc nữa, nên những chỗ đất cứng dùng que tre, que gỗ để bới gốc nhổ nấm.

Đi săn nấm, hái nấm có nhiều chuyện ly kỳ, có người kể rằng: Ai “nặng vía” không thể nào tìm được nấm mối, nếu có đi ngang chỉ có giẫm lên mà thôi, còn người “nhẹ vía” có thể tìm được rất nhiều. Hoặc những người nào mà không ăn được nấm mối có thể đánh hơi được mùi nơi có nấm mọc.

Món ngon của trời

Nấm mối hái về chỉ cần ngâm nước muối và rửa sạch đất bám trên nấm bằng vòi nước đang chảy, rửa phải nhẹ tay tránh không để nấm bị vỡ hay bị nhào sẽ mất chất ngọt. Loại ngon nhất là nấm vừa nở vào buổi sáng – rất tươi, thân nấm săn chắc; loại lý tưởng nhất để chế biến các món ăn.

Thứ nấm không trồng được nên nhiều khi có tiền cũng khó mà mua. Nấm mối được xem là đặc sản quý, hiếm của vùng quê. Với vị ngọt dịu tự nhiên, mùi thơm đặc trưng, nấm mối làm được nhiều món ngon, bổ dưỡng như, xào mỡ, um lá cách, làm nhân bánh xèo, nấu canh với các loại rau…

Mỗi năm vào tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) ở vùng nông thôn, gia đình thường sum họp dòng họ, con cháu lại đổ bánh xèo ăn chơi. Nhất là thời điểm này đã vào mùa nấm mối. Bánh xèo nhân tôm đất, đậu xanh, nấm mối thơm ngon đáo để; ăn cùng rau vườn nhà, ai đã thưởng một lần sẽ nhớ mãi. Dân “lai rai” coi nấm mối là thượng hạng, chỉ cần xào với mỡ để giữ nguyên vị ngọt và mùi thơm của nấm mà không cần phải thêm thịt, cá…

Nấm vừa chín cho hành vào nhắc xuống ngay, rắc thêm tiêu vậy là hả hê nhâm nhi món trời cho này. Ngoài ra, nấm mối còn được nấu cháo cá, cháo thịt, cháo gà… Nhưng ngon nhất là cháo cóc nấu nấm mối.

Buổi chiều quê, mưa lất phất, cóc phóc ra kiếm ăn. Bắt cóc, làm thịt thật sạch, bỏ hết toàn bộ nội tạng chỉ lấy phần thịt bằm nhuyễn đem nấu cháo thật nhừ rồi cho nấm mối vào. Theo dân gian, ăn cháo cóc nấm mối lúc còn nóng với hành, tiêu là món có nhiều vị thuốc, lợi cho sức khoẻ, trẻ con ăn sẽ tránh được bệnh còi xương, thanh nhiệt; còn người lớn ăn thì… sung.

Ngoài ra, món canh tập tàng nấu với nhiều loại rau ngót, rau má, rau dền, lá cách… trong vườn cùng nấm mối thì thôi khỏi phải chê.

Du lịch, GO! - Theo SGTT, internet

Read More

Hồ Noong - chốn "bồng lai" giữa cao nguyên đá

Giữa chập chùng đá xám tai mèo độ cao gần 2.500m ở mảnh đất địa đầu Hà Giang có một chốn “bồng lai tiên cảnh”. Đó là hồ Noong, hồ nước tự nhiên nằm giữa rừng nguyên sinh ở xã Phú Linh, huyện Vị Xuyên.

Nằm cách thành phố Hà Giang 15km về phía nam, hồ Noong là một hồ nước tự nhiên nằm trên dãy Tây Côn Lĩnh cao vời vợi, rộng khoảng 30ha (mùa cạn), đến 80ha (mùa mưa).

Người dân bản Noong 1, Noong 2 (xã Phú Linh) luôn ví hồ Noong như “mắt rừng”, bởi giữa tứ bề rừng già, núi cao xanh thẳm là một hồ nước phẳng lặng, lấp lánh ánh bạc dưới ánh trăng hay ánh nắng mặt trời.

15km đường dốc từ thành phố đến rừng già nguyên sinh nơi có hồ Noong, du khách sẽ được dịp chiêm ngưỡng phong cảnh thơ mộng, nguyên sơ khi đi qua các bản làng người Tày, Mông, Dao, Ngạn, Giáy với những nếp nhà sàn thấp thoáng bên dòng suối, sườn đồi, những ruộng bậc thang ôm chặt chân núi ở hai bên đường.

Những làn khói lam vương vấn trên những nóc nhà sàn, lơ lửng hòa quyện với mây, với núi. Điểm cuối cùng của con đường là một hồ nước mông mênh chạy dài ôm lấy chân ngọn núi Noong xanh ngắt, cao vời.

Bà Vi Thị Loan - người dân tộc Tày - sống ngay bên bờ hồ bảo cả bản làng không ai biết hồ có từ bao giờ. Khi sinh ra đã thấy có hồ nước, và cuộc sống của hơn 80 hộ dân bản Noong 1 đều dựa vào cái hồ mà mùa cạn chỉ rộng khoảng 20ha này. Hồ cho dân tôm cá, hồ chứa nước mùa mưa, trữ nước tưới tắm cho ruộng đồng của người dân trong vùng. Ngay bản thân bà Loan cũng thả gần trăm con vịt trên hồ mà chẳng lo mất, cũng chẳng phải cho chúng thức ăn hằng ngày.

Những người dân sống bên hồ kể chưa khi nào hồ cạn nước. Dù có là năm nắng hạn đến đâu, cả Hà Giang khô cạn thì hồ Noong vẫn luôn có nước bởi xung quanh là rừng già, là nước từ các ngách, các ngầm từ vách núi Noong chảy ra, từ rừng già chảy xuống.

Đặc biệt, mùa cạn (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau), trong lòng hồ trồi lên những cây “may ẳn”, một loại cây sống được ở vùng đầm ngập nước. Thiên nhiên đã cố tình tạo hóa những gốc cây này như những non bộ, tạo thêm sự huyền bí, và cũng chính những non bộ mùa cạn này là nơi nhiều đàn cá tụ vào trú ngụ…

Theo ông Phà Văn Tiên, người dân Tày, bản Noong 1, mùa cạn hồ cũng sâu đến 2m nước. Còn mùa mưa nước hồ có chỗ sâu đến gần chục mét. Bất kể mùa nào du khách vẫn có thể du ngoạn hồ bằng bè, mảng để ngắm cảnh rừng già, núi Noong… Khi nước hồ đang cạn cũng là lúc người dân địa phương chia vùng, quây lưới để nuôi gia cầm.

Có nhiều tiềm năng cho phát triển du lịch, nhất là du lịch sinh thái, cảnh vật hồ Noong thơ mộng, không khí trong lành, phong cảnh núi non hữu tình, người dân tộc nơi đây thân thiện, hiền hòa… Nhưng đến lúc này hồ Noong vẫn còn khá nguyên sơ, chưa được các cơ quan chức năng địa phương quan tâm, phát huy thế mạnh. Toàn bộ mặt hồ từ năm 2008 đã đấu thầu cho tư nhân thuê để thả cá và kinh doanh du lịch sinh thái.

Ông Tiên là người duy nhất trúng thầu hồ Noong trong 20 năm với giá mỗi năm 20 triệu đồng. Hiện cả gia đình ông Tiên dựng lều ở ngay bên bờ hồ để trông cá và kinh doanh du lịch. Theo ông Tiên, mỗi năm ông đầu tư thả thêm khoảng 12.000 con cá giống các loại vào hồ. Và khi mùa nước nổi, mặt hồ rộng bao la cũng là “mùa thu” du lịch của nhà ông. Khi ấy du khách đến rất đông, thậm chí cả người bản địa cũng đến thuê bè, mảng của ông để ra giữa hồ câu cá.

Câu được con nào, khách cứ việc tự nướng ăn. Cũng có khi cả gia đình phải xúm vào phục vụ du khách ăn uống. Mùa cạn là lúc gia đình ông thuê người đánh cá. Mỗi năm ông thu đến chục tấn cá các loại, trừ hết chi phí cũng còn lại 40-50 triệu đồng tiền lãi.

Hướng dẫn thêm:

Từ Hà Nội lên Hà Giang có thể đi xe khách chất lượng cao, sau 350km bạn có thể ngủ lại đêm ở thành phố, thưởng thức cháo ấu tẩu - một đặc sản chỉ có Hà Giang. Sáng hôm sau bạn có thể thuê xe máy hay đi xe ôm vào hồ Noong. Chỉ có 15km đường!

Không chỉ thưởng thức vẻ đẹp của hồ nước trên núi, trên đường đi những nếp nhà sàn bình yên bên nương lúa sẽ khiến ống kính máy ảnh của bạn không thể bỏ qua. Vào hồ, sau khi thăm thú, chụp hình bạn có thể mua cá và đốt lửa thưởng thức ngay bên bãi cỏ ven bờ hồ.

Du lịch, GO! - Theo TTO, internet

Read More