Đến Kông Chro ăn thịt heo ủ chua

Ở một nơi heo hút như xã Chơ Long, huyện Kông Chro-Gia Lai, được thưởng thức những món ngon mang đặc trưng trong ẩm thực của người Tày là một bất ngờ thú vị.

Gia chủ hơi lúng túng trước sự có mặt của những vị khách tình cờ ghé qua, nhưng bữa trưa nhanh chóng bày biện đẹp mắt với nhiều món ăn “lạ” như: Thịt ủ chua, thịt treo xào lá mác mật… lập tức quyến rũ vị giác của khách lạ.

Độc đáo ẩm thực của người Tày

Ngay đầu bếp, ở nơi thoáng gió, một dãy thịt heo ba chỉ thái từng thẻ dài treo thẳng tắp. Ông Thẩm Hồng Trọng-chủ nhà, giới thiệu cách làm món ăn độc đáo này: Heo làm thịt xong tuyệt đối không được rửa qua nước, chọn thịt ba chỉ lúc còn ấm, thái từng thẻ nhỏ ướp nước mắm, muối để qua đêm.

Sáng hôm sau lấy dây lạt xâu qua các thẻ thịt treo ở nơi thoáng gió (nên gọi là thịt treo) khoảng 1-2 ngày là có thể mang ra chế biến. Mùa lạnh món ăn này có thể để ăn dần 2-3 tháng, còn mùa nắng thì chỉ ăn được trong tháng. Thịt treo để càng lâu càng có màu hồng tươi, khi chế biến không hề mất hương vị thơm ngon của thịt.

< Thịt treo ở đầu bếp của gia đình ông Hồng.

Thịt treo được dùng để nướng bên bếp lửa trong những ngày mưa để uống rượu, cũng có thể hấp lên thái chỉ ăn kèm rau thơm, có thể kho lên ăn với cơm nóng. Nhưng theo ông Hồng, ngon nhất vẫn là xào với lá tỏi tươi hoặc lá mác mật. “Không phải mùa nào cũng có lá tỏi nên phổ biến nhất là xào với lá mác mật”- ông nói. Chỉ cần khử chút dầu, bỏ thịt treo lên xào, nêm chút bột ngọt, sau đó thêm một nắm lá mác mật xào lẫn. Chưa đầy một phút đã dậy lên mùi thơm của lá non với thịt. Màu xanh của lá lúc này biến thành màu vàng chanh. Khi đơm ra đĩa, màu đỏ hồng của thịt xen lẫn màu vàng của lá gia vị tạo cho món ăn có màu sắc bắt mắt, cùng vị thơm tỏa ra ngào ngạt, đánh thức mọi giác quan.

Mác mật là loại chỉ có vùng núi cao, quả ăn có vị ngọt the the ở đầu lưỡi. Ai hút thuốc lâu ngày bị vàng răng ăn quả mác mật có thể làm răng trắng trở lại. Riêng lá được sử dụng trong chế biến các món ăn như một gia vị thay thế cho hành, tỏi, tiêu, rau thơm… Lá mác mật có mùi thơm mát, là gia vị tuyệt vời trong chế biến các món ăn mà không hề mất hương vị và có thể khử hết mùi tanh.

< Món thịt treo sau khi xào với lá mác mật.

Chưa hết bất ngờ với món thịt treo, gia chủ giới thiệu thêm một món ăn truyền thống khác của người Tày là món thịt heo ủ chua. Theo ông Hồng, thịt ủ chua không kén, có thể làm từ da heo, chân giò hay thịt ba chỉ đều được. Thịt thái thành miếng bằng nửa bàn tay, chiên vàng. Gạo nếp nấu thành xôi ủ với men thành cơm rượu. Trộn thịt và cơm rượu nếp, để khoảng 15 ngày là có thể sử dụng. Thịt “chín” trong cơm rượu có màu vàng trong, mùi thơm chua. Theo ông Hồng, món này có thể để được một năm vẫn không hư. Ngon nhất là xào lên ăn với cơm nóng trong những ngày mưa”.

Còn chúng tôi, ngay giữa ngày nắng nóng, ăn chén cơm nấu khô với thịt heo ủ chua của người Tày, thấy dậy lên vị béo của thịt, chua ngọt của cơm rượu. Đang ăn đã thèm, đã nghĩ đến ngày quay lại để thêm một lần được thưởng thức…

Ẩm thực và văn hóa

Hoàn toàn là những món ăn tự chế biến từ thịt heo, người Tày dùng để ăn quanh năm vì không phải ngày nào cũng có thể ra chợ. Nhưng cứ nhìn cách họ bày biện, có thể thấy văn hóa ẩm thực của người Tày dân dã nhưng không hề tầm thường. Chỉ dãy dài thịt treo và vại thịt ủ chua hãy còn đầy ngút, ông Thẩm Hồng Trọng cho biết: “Nhà mình mới làm thịt con heo gần tạ rưỡi, để chia cho vài nhà còn lại đem chế biến ăn dần. Ba tháng không đi chợ vẫn đủ thức ăn cho cả nhà. Heo tự nuôi, vài tháng mình làm thịt một con để lấy thịt làm món ăn chứ không mua heo ngoài. Đây là những món phổ biến dưới góc bếp của các gia đình người Tày”.

Vào Chơ Long lập nghiệp gần 7 năm nay, gia đình ông Hồng cũng như nhiều gia đình thuộc các dân tộc Tày, Dao, Mường… đã mang đến vùng đất này những món ăn đặc trưng cho ẩm thực từng vùng. Họ tạo nên sự đa sắc màu, phong phú trong ẩm thực của các dân tộc định cư trên vùng đất xa xôi này.

Ẩm thực là một mảng văn hóa. Thưởng thức món ngon của người Tây Nguyên hay Tây Bắc đều nhìn thấy dòng chảy văn hóa sau mỗi món ăn. Và, cứ nhìn cái cách họ mời ăn thôi cũng thấy tính cách con người, dân tộc: phóng khoáng và chân tình và nồng nhiệt, rất nhiều...

Du lịch, GO! - Theo Hoàng Ngọc (Gia Lai Online)

Read More

‘Gò bồng đảo và động thiên thai’ kỳ bí trên núi Ba Vì.

Vùng Ba Vì (Hà Nội) là một quần thể của những điều huyền bí. Một trong những điều kỳ lạ ấy là ở làng Nghe có dãy núi mang hình bộ ngực khổng lồ của thiếu nữ, thẳng bộ ngực đó xuống phía dưới là một cái giếng mà theo tiếng người Mường cổ là Pó Ché, dịch ra tiếng Việt có nghĩa là âm hộ.

Theo người dân nơi đây thì những hình ảnh đó là biểu tượng của công chúa Ngọc Hoa, con gái của vua Hùng Vương thứ 18.

Giếng âm hộ

PGS.TS Tạ Hòa Phương, Chủ nhiệm Bộ môn Địa chất Lịch sử, Trường Đại học KHTN, ĐHQGHN, người có nhiều năm nghiên cứu về địa chất vùng núi Ba Vì cho biết: Vùng núi Ba Vì chủ yếu là đá núi lửa, trong thời kỳ permi cách đây khoảng 280 - 251 triệu năm.

Nó là sản phẩm của hoạt động núi lửa, trong đó có cả đá mắc ma tạo thành. Vùng núi này có nhiều khoáng sản quý hiếm. Ngay khu vực của giếng âm hộ có bom núi lửa rất hiếm có ở miền Bắc. Núi lửa trong quá trình hoạt động nổ tung lên, khi cắm xuống mặt đất tạo thành bom núi lửa, nằm ngay bên giếng âm hộ.

< Giếng quanh năm có nước.

PGS.TS Tạ Hòa Phương cho hay, trước đây người Mường cổ thường gọi giếng này là Pó Ché, dịch ra tiếng Việt là âm hộ. Tên giếng ấy theo truyền thuyết truyền lại vì giếng này có hình giống như âm hộ của người phụ nữ.

Lạ kỳ thay giếng này quanh năm có nước. Có thời gian hạn hán, quanh vùng sông hồ đều cạn trơ đáy, nhưng giếng vẫn có nước. Đặc biệt, nước giếng mùa đông ấm, mùa hè thì rất mát. Nhiều người cho rằng, uống nước ở giếng âm hộ này rất tốt cho sức khoẻ, tinh thần sảng khoái.

Những năm trước khi chưa có nước giếng khoan, giếng âm hộ là nguồn cung cấp nước ăn uống, sinh hoạt cho người dân trong vùng. Người Hà Nội sống ở phố xá khi nghe kể về giếng này cũng thường đến lấy nước về uống mỗi dịp ngày rằm hay mồng một hằng tháng.

Ông Bùi Văn Việt (xã Vân Hòa) cho biết: "Chúng tôi sinh và lớn lên ở vùng đất này, ngay từ nhỏ đã thấy dãy núi có hình bộ ngực của thiếu nữ và giếng âm hộ. Vì truyền thuyết về tên gọi giếng âm hộ của Ngọc Hoa công chúa mà trước đây, chỉ những phụ nữ mới được tắm tại giếng Pó Ché. Cũng chính vì những lời nói đó mà có thời gian đàn ông nơi đây không dám lấy nước về dùng".

Núi có hình bộ ngực

< Đỉnh núi mang bộ ngực của thiếu nữ, biểu tượng của công chúa Ngọc Hoa.

PGS.TS Tạ Hòa Phương bảo: “Chúng tôi là những người nghiên cứu nhiều năm về vùng đất Ba Vì, quả thực nơi đây có nhiều điều thật kỳ bí và linh thiêng. Nếu chúng ta nhìn từ phía đông chính diện của đỉnh Ngọc Hoa, vào buổi sáng khi những làn sương trên núi tan đi hình ảnh bộ ngực khổng lồ của thiếu nữ dần được hiện ra lung linh, huyền ảo. Đứng dưới những cánh đồng trù phú, với nhiều cây cối xanh tươi, nhìn lên dãy núi chúng ta sẽ thấy khung cảnh tràn đầy sức sống”.

Từ bao đời nay, người dân nơi đây vẫn liên tưởng hình ảnh giếng âm hộ, với bộ ngực của thiếu nữ trên núi Ba Vì có mối quan hệ khăng khít với nhau. Nhiều người cho rằng đó là biểu tượng của công chúa Ngọc Hoa. Điều này trùng khớp với câu chuyện trong truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh xưa kia về nhân vật Ngọc Hoa công chúa là con  gái vua Hùng Vương thứ 18.

Sau này người dân đặt tên núi Tản Viên, đỉnh Ngọc Hoa và núi Sơn Tinh. Đó là mái nhà chung của gia đình Vua Hùng. "Xét trong bối cảnh chung của khu vực núi Ba Vì, ngọn núi này là biểu tượng của công chúa Ngọc Hoa trong truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy tinh. Theo kết quả nghiên cứu của chúng tôi thì nó cũng có nhiều cái linh ứng, trùng khớp. Người dân nơi đây cũng cho rằng như vậy",  PGS.TS Tạ Hòa Phương nhận định.

Mất mạng vì tắm trần bên giếng?

TS Ngô Kiều Oanh, từng công tác tại Viện Khoa học Việt Nam cho biết: Giếng này rất tâm linh, ngày xưa nơi đây là khu rừng rậm rạp, là nơi sinh sống của nhiều loài động vật quý hiếm như voi, hổ báo. Vì thế, người dân không dám sống ở khu vực giếng này.

< TS Ngô Kiều Oanh và các nhà khoa học khảo sát giếng âm hộ.

Sau năm 1954, có gia đình Việt kiều người Pháp về Ba Vì thăm bố, họ muốn ở lại đây sinh sống. Nhưng gia đình này không được lòng của người dân và chính quyền nơi đây, vì thế, họ buộc phải lên núi để ở. Chính gia đình Việt kiều đó trong quá trình đi tìm nguồn nước để sinh sống họ đã tìm ra giếng âm hộ.

Gia đình Việt kiều sống ở khu vực giếng âm hộ một thời gian thì có cặp rắn thần xuất hiện. Họ sợ quá nên mới bán đất để đi nơi khác sinh sống. "Lúc đầu nghe nói có đôi rắn xuất hiện ở khu vực giếng tôi không dám mua. Nhưng sợ nếu đất này vào tay người khác, họ sẽ phá giếng đi mất. Sau này tôi mới hiểu về tâm linh khu vực giếng này, nghĩ mình có duyên với nơi đây. Chính vì thế tôi đã mua lại khu đất và xây bao quanh để bảo vệ giếng", TS Ngô Kiều Oanh cho biết.

TS Ngô Kiều Oanh kể rằng: "Trước đây, giếng âm hộ là nguồn nước không thể thiếu được trong việc cung cấp nước cho người dân ăn uống sinh hoạt. Một hôm có một người đàn ông cởi trần truồng đến đây tắm, mặc cho mọi người can ngăn nhưng người đàn ông này vẫn múc nước tắm ào ào. Thời gian sau, người đàn ông đó mắc phải căn bệnh ngoài da rất lạ, đi chữa ở nhiều bệnh viện không khỏi. Nhiều người cho rằng ông ấy đã bị thánh mẫu phạt. Vì thế, giếng này càng thêm tính linh thiêng".

< PGS.TS Tạ Hòa Phương.

Đối với dân làng Nghe, đây là tài sản vô giá, sự linh thiêng từ bao đời nay, nhờ núi, nhờ giếng mà người dân nơi đây sinh tồn và phát triển đến ngày nay. Ngọn núi chở che cho người dân mỗi khi thiên tai hoạn nạn. Giếng nước là nguồn nước vô tận, giúp cho người dân chống hạn hán, cung cấp nước quanh năm để người dân ăn uống và sinh hoạt. Vì vậy, mọi người rất có ý thức để bảo vệ tài sản vô giá đó.

"Hiện nay, chúng tôi đang xây dựng đề án để núi Ba Vì được công nhận là công viên địa chất của Hà Nội. Nơi đây có nhiều núi đá được hình thành hàng trăm triệu năm trước đây. Việc bảo tồn giếng âm hộ và đỉnh núi Ngọc Hoa là việc làm hết sức quan trọng.

Tôi thực sự đau xót khi nhìn thấy hình ảnh Hòn Chẹ nơi đây bị con người tàn phá. Đây vốn là kiệt tác của tạo hoá, một danh lam thắng cảnh nổi tiếng từ lâu đời. Nó gắn liền với truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh. Quả núi Chẹ tọa lạc giữa nền đất bằng phẳng, vươn tới tận bờ sông Đà từng được người Pháp trước đây ví như một Nhà thờ Đức Bà ở trời Nam".
PGS.TS Tạ Hòa Phương

Du lịch, GO! - Theo Kiến thức và nhiều nguồn ảnh khác.

Read More

Vua dế thành ta ba lô

Vua dế nổi danh một thời Nguyễn Nhật Lâm sau khi trắng tay, đã du lịch bụi qua 7 nước. Những trải nghiệm đặc biệt của chàng trai SN 1988 được gói ghém trong cuốn sách Trở lại sẽ là bài học quý cho bạn trẻ.

Quyết định gây sốc

Cách đây 4 năm, Nhật Lâm trở thành người nổi tiếng, bởi dám từ bỏ hai trường ĐH danh giá (Bách khoa Hà Nội và Ngoại thương) để nuôi dế, loại hình kinh doanh độc đáo và mới mẻ hồi đó.
Lâm nhanh chóng được báo chí tung hô là vua dế... Đang ăn nên làm ra, Lâm giao lại cơ nghiệp cho bố, xách ba lô Nam tiến để kinh doanh rượu dừa Bến Tre.

< Vua dế Thanh Tùng trong trang trại dế.

Thời kỳ đầu kinh doanh khá tốt, nhưng rồi khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm khiến Cty của Lâm phá sản. Tuổi 22 tưởng chừng sẽ trở thành doanh nhân trẻ thành đạt, Lâm chốc lát trắng tay với đống nợ chồng chất.

Không đầu hàng số phận và tìm cho mình lối thoát mới, Nhật Lâm xuất ngoại bằng đường du lịch bụi, mang theo khát vọng tìm một nơi giàu sang, thành đạt ở xứ người bất chấp sự ngăn cản của gia đình.

Đầu năm 2011, Nhật Lâm khởi hành với vỏn vẹn 2 triệu đồng làm lộ phí, chiếc ba lô, 3 bộ quần áo, ba cuốn sổ ghi chép và hộ chiếu sang Trung Quốc.

Từ hướng dẫn viên đến ăn xin

Kế hoạch ban đầu của Lâm là sẽ đi Trung Quốc, sang Tây Tạng, qua Nepal đến Ấn Độ, Pakistan, men theo bờ biển Ả Rập, tới Iran, từ đây tiếp tục hướng về phía tây đi theo vịnh Oman, đến biên giới Iraq… và đích đến cuối cùng là Paris (Pháp).


< Nhật Lâm (phải) làm hướng dẫn viên du lịch.

“Châu Âu văn minh sẽ mang đến cho tôi một cuộc sống giàu sang và hiện đại. Tôi sẽ trở về trong vai một Việt kiều giàu có. Tôi ấp ủ như thế”, Lâm tâm sự. Nhưng những trải nghiệm, vấp ngã trên đường đi khiến kế hoạch của Lâm chệch hướng.

Từ đích đến Paris, cuối cùng, cậu lang thang qua 7 nước châu Á trong vòng 9 tháng. Bắt đầu từ cửa khẩu Móng Cái, sang Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Singapore và Indonesia.

Để có tiền trang trải cuộc sống, trên đường đi, Lâm làm đủ thứ từ phục vụ quán ăn, dạy học, hướng dẫn viên du lịch, nhân viên giao hàng, phụ hồ, đánh giày và thậm chí là ăn xin…

Ngày tháng xê dịch đưa đẩy cậu qua rất nhiều số phận trên đường. Có đêm ngủ vỉa hè ở Bangkok (Thái Lan) cùng người vô gia cư, có khi mắc võng ngủ bìa rừng cùng côn trùng, có khi lại được ở trong biệt thự sang trọng dưới cao nguyên Genting - Malaysia.

Những ngày sung sướng nhất với Lâm là làm hướng dẫn viên du lịch cho một gia đình người Mỹ tham quan Campuchia và Bangkok (Thái Lan).

Trên đường đi cậu không ngờ gặp được nhiều bạn tốt. Trong những ngày đầu mới nhập cảnh vào Indonesia, túi rỗng, cậu được đôi vợ chồng bản địa cho ngủ ăn ở miễn phí, chăm sóc chu đáo như người nhà, thậm chí còn đưa cậu đi du lịch, khám phá Indonesia.

Tuy nhiên cũng có khi lâm vào bước đường cùng, Nhật Lâm bất đắc dĩ làm kẻ ăn xin tại Malaysia.
“Tôi lấy một tờ giấy ghi lên dòng chữ: Tôi bị lạc đường và mất hết tiền lại không biết tiếng, giờ đang rất đói, xin cho tôi vài đồng bạc lẻ. Nhưng hôm sau tôi chuyển sang nghề đánh giày cho thoải mái hơn”, Lâm kể.

Trên hành trình, Nhật Lâm đã sống và làm bạn với nhiều người vô gia cư ở nhiều nước. Ông bạn vô gia cư người Thái không biết tiếng Anh để lại cho Lâm nhiều day dứt.
“Hai người chỉ có thể nói với nhau bằng cử chỉ vì bất đồng ngôn ngữ, nhưng biết được rất nhiều chuyện của nhau.

Ông bảo ở quê nhà nghèo nên phải lang bạt tới Bangkok, ngày nhặt ve chai, tối ngủ vỉa hè, bẩn quá thì ra công viên tắm. Sau này tôi mới biết ông vốn là đàn bà đã chuyển đổi giới tính”, Lâm kể.

Trở về

Những chuyện đời, chuyện người trên hành trình khiến trái tim trẻ Nhật Lâm tỉnh giấc: Sang giàu không hẳn là đích đến cuối cùng của người trẻ mà phải sống làm sao không hối tiếc.

“Tôi quyết định quay về và làm việc trước nay chưa bao giờ nghĩ tới: Viết sách. Cuốn sách kể lại hành trình trải nghiệm của bản thân. Chuyến đi không giúp tôi trở nên giàu có mà giúp tôi nhận ra triết lý sống”, Nhật Lâm chia sẻ.
Nói là làm, trở về Việt Nam, trong một tuần, Lâm đã hoàn thành bản thảo cuốn Trở về.

Theo nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên, cuốn sách bổ ích với người trẻ thời hiện đại. “Đọc nó tôi muốn là người trẻ đang đi, đang trên đường, dám chấp nhận mọi thử thách, va chạm, hiểm nguy để tìm ra sức mạnh trong mình, để được tự sống”, ông Phạm Xuân Nguyên nói.
Lâm cho biết, số tiền đầu tiên thu được từ việc bán sách cậu sẽ dùng để xây dựng phòng máy tính tặng Hội Người mù Bến Tre, nơi cậu có nhiều duyên nợ.

Lâm lên kế hoạch trong tháng 8 này sẽ khoác ba lô nhập vai vào thế giới người nhập cư tại Matxcơva (Nga), sống và làm việc cùng họ để thực hiện giấc mơ viết tiểu thuyết về cuộc sống người nhập cư ở đây.

Du lịch, GO! - Theo Tienphong, Thethaovanhoa...

Read More