Ngẩn ngơ giữa bản Phiêng Hào

Lời mời của anh Tuấn, trưởng phòng Văn hoá thông tin huyện Tân Uyên, tỉnh Lai Châu hóm hỉnh nói với chúng tôi: “Mai đến Mường Khoa rồi vào Phiêng Hào nhé! Vào đó đồng bào thật lắm… vào rồi luyến tiếc khó về đấy!”.

< Những cô gái ở Phiêng Hào.

Đoạn đường đầu còn khá nhỏ nên ô tô đi sẽ rất chật vật, có lúc bạn phải hò nhau xuống đẩy ô tô qua những quãng nước lổn nhổn đá. Còn nếu chạy xe máy thong thả hay có thể gửi xe đâu đó mà dạo bước, bạn sẽ được thảnh thơi phóng tầm mắt theo những vồng đất thoai thoải nối tiếp nhau nối vào những dải núi cao.

Đi trên con đường đầy nắng và gió, qua những nông trường chè rộng bao la thấp thoáng những mái nhà sàn, cuối cùng chúng tôi đã tới Phiêng Hào, một bản vùng cao của xã Mường Khoa nơi có 100% là dân tộc Lào sinh sống.

Bản Phiêng Hào cách trung tâm huyện mới Tân Yên của tỉnh Lai Châu chưa đầy 10km. Đây là bản văn hóa cấp tỉnh đã được ông nhận nhiều năm nay. Đường vào uốn lượn qua những nương chè xanh mướt, những “rãnh” chè mềm mại như sóng đến xa tít và dòng suối Nậm Mu nước trong vắt.

Đoạn sông Nậm Mu này chỉ dài khoảng 4 cây số, có 3 cái thác, chia xã Mường Khoa với tổng số 17 bản. Ngày xưa chưa có cầu, phà thì dòng sông này được ví như “thuồng luồng ăn người” ở bến Phiêng Hào. Trăm cách vượt sông hồi đó, từ thuyền độc mộc, mảng, lội, bơi đến việc cho người ốm vào túi nylon, thổi hơi, buộc lại dìu qua sông… chết nhiều lắm. Chết nhiều quá thành quen, dân bản bảo khúc sông ấy như con thuồng luồng thành tinh, năm nào cũng phải “ăn” vài người.

Không biết bao nhiêu lần người dân 9 bản hợp sức bắc cầu phao vượt dòng Nậm Mu, nhưng cũng từng ấy lần nước lũ lại phá hỏng. Nậm Mu là dòng sông lớn thứ hai ở Tây Bắc, chỉ thua có sông Đà. Lũ Nậm Mu nhanh chóng mặt, không bao giờ thèm báo trước, chỉ nghe tiếng ào, chưa thấy vệt nước đục mà lũ đã đổ xuống đầu.

Bến Phiêng Hào có cây si cổ thụ rất đẹp làm bao người thèm, rồi một người chồng 11 triệu đồng lên bàn nhà già bản. Hội ý lên xuống, quyết “cho” cây si ấy lấy khoản tiền mua dây cáp bắc qua sông làm phà.

Cuối năm 2010, “bến phà” ở Phiêng Hào ra đời. Phà được ghép bằng 12 cây luồng lớn, tự kéo bằng tay theo đường dây cáp đổi được từ cây si trăm tuổi. Có “con phà”, không phải qua sông bằng thuyền độc mộc, không phải túm nhau mà bơi, thầy giáo, cán bộ đã dám diện đôi giày… “thế này là sướng lắm rồi”.

Lòng tôi ngân nga câu hát về một miền Tây Bắc tươi đẹp, dẫu còn nhiều gian khó. Lòng người ấm lại trước một Phiêng Hào đang nhen nhóm cho ngày mới biết bao hy vọng. Người dân tộc Lào có phong tục tập quán khá giống với người Thái ở vùng Tây Bắc, đặc biệt là ở lối kiến trúc nhà sàn.

Người Thái có điệu xoè truyền thống thì ở đây các thiếu nữ người Lào lại có những điệu múa nón, múa khăn, khèn Lào… vô cùng độc đáo. Ông Sẳn cho biết, đội văn nghệ của bản có 12 người, ngoài việc hàng ngày của phụ nữ thì các thành viên vẫn thường xuyên luyện tập. Từ khi biết được Phiêng Hào nằm trong dự án du lịch cộng đồng, họ càng say mê hơn.

Một thực tế cho thấy, Phiêng Hào còn khó khăn nhưng chính những khó khăn ấy đã vô tình giúp cho đồng bào nơi đây bảo tồn, lưu giữ những nét văn hoá đặc sắc nhất của người Lào, giúp cho thế hệ trẻ ở bản Phiêng Hào thấy được vai trò của văn hoá truyền thống và gìn giữ văn hoá trong đời sống bản làng.

Là bản dân tộc Lào sinh sống từ nhiều đời nay, giữa không gian thiên nhiên phóng khoáng, tươi đẹp, bà con vẫn giữ gìn bản sắc văn hoá với những điệu khèn, điệu múa, bài dân ca, các câu chuyện cổ. Bước chân vào bản, người từ phương xa dễ bị cuốn hút không chỉ bởi các bộ trang phục, những tấm thổ cẩm mà còn bởi những ngôi nhà sàn hàng trăm năm tuổi, những vật dụng lao động sản xuất hàng ngày, những tập tục sinh hoạt và canh tác độc đáo ở nơi đây.

Bên đường, lúc lại gặp một người phụ nữ mải miết đẩy củi vào lò nấu rượu, lúc lại thấy một chị nhẫn nại bên khung cửi dệt lên tấm thổ cẩm sặc sỡ. Những tấm đệm ngồi dày dặn hình vuông, hình tròn được các chị em khâu cắt ngẫu hứng từ những mảnh vải vụn, trông vui mắt đến nỗi mỗi người khách ghé qua nơi đây đều muốn sở hữu một vài chiếc cho riêng mình.

Một nhóm gần chục cô gái đang đi về bản hay từ bản đi ra, qua suối Nậm Mu, bạn nhập cuộc, chụp tặng họ mấy kiểu ảnh. Chỉ một lúc sau, nếu cùng đi vào bản, bạn sẽ xem họ múa, nghe họ hát xen lẫn tiếng khèn xập xòe, xập xòe như tiếng suối miên man chảy.

Các cơ sở lưu trú ở Phiêng Hào không như các bản khác đã có “nghiệp vụ du lịch” chuyên nghiệp, ở đây mang đúng nghĩa “du lịch cộng đồng”, bởi mỗi gia đình là một cơ sở lưu trú. Đối với du khách nước ngoài thì Phiêng Hào thực sự là một điểm đến lý tưởng bởi họ tìm được cuộc sống thật đúng với nghĩa đi du lịch để hiểu về phong tục tập quán sinh hoạt của người dân địa phương.

Con sông Nậm Mu, mùa nước cạn lộ rõ những hòn cuội trắng muốt, tròn xoe cũng là những kỷ vật của Phiêng Hào mà chúng tôi mang theo hành trang về với miền xuôi.

Du lịch, GO! - Tổng hợp

Read More

Hành trình săn mây Y Tý cùng Ford Everest

Săn mây Y Tý là hành trình không xa lạ với dân phượt 2 bánh. Tuy nhiên, phượt với xế 4 bánh Ford Everest 1 cầu mang lại những trải nghiệm khác biệt và khó quên.

Với dân phượt chuyện nghiệp, cung Hà Nội – Lào Cai – Y Tý là một trong những cung đường thử thách và không nên bỏ lỡ. Phương tiện phổ biến nhất là Honda Wave và Dream chiến với lịch trình là Hà Nội – Sapa bằng tàu hỏa và đi xe máy từ Sapa lên Y Tý. Trong đó cung đường chủ yếu là từ Sapa – Bát Xát – Trịnh Tường – Lũng Pô – Y Tý bởi đường đỡ xấu.

< Cũng có đoạn lội nước qua đập.

Còn chúng tôi cùng với người đồng hành Ford Everest phiên bản 2009 1 cầu sau số tự động lại thử cảm giác khám phá với cung đường thử thách hơn từ Hà Nội – Lào Cai - Sapa – Bản Xèo – Mường Hum- Y Tý. Dù đã nghiên cứu bản đồ khá kĩ trước khi khởi hành, chúng tôi vẫn không khỏi lăn tăn khi không ít dân địa phương khẳng định “không có đường lên Y Tý cho ô tô đâu”.

Dù vậy, chúng tôi vẫn lên đường. Nếu chúng tôi mất 1 ngày để hoàn tất chặng đường từ Hà Nội lên Sapa khá quanh co với chiều dài hơn 300 km thì cũng bằng đấy thời gian chúng tôi mới đi hết hơn 70 km từ Sapa lên Y Tý. Trong phần lớn chặng đường chúng tôi phải “bò” với vận tốc dưới 10km/h.

Khởi hành từ sáng sớm, chúng tôi vừa đi vừa hỏi đường lên Y Tý, những con đường cực nhỏ xuyên qua bản là thử thách không dễ vượt qua với chúng tôi. Thời tiết tạnh ráo giúp chúng tôi tự tin hơn trong công cuộc khám phá miền đất hoang sơ này. Phần lớn đường từ Mường Hum đi Y Tý rất nhỏ, ngoằn nghèo với nhiều đá răm. Không ít đoạn đang trong giai đoạn làm đường với đá hộc và cả bùn lầy.

Dù chỉ có một cầu sau nhưng Ford Everest có dịp thể hiện khả năng off-road của mình qua những đoạn đường đầy thử thách. Nội thất xe rộng rãi giúp chúng tôi đỡ mệt trong một hành trình liên tục đầy khó khăn. Đôi lúc, các thành viên phải xuống đi bộ dẫn đường để lái xe một mình vượt sinh lầy.

< Mây mù xuất hiện trên đường vào rừng nguyên sinh Y Tý.

Đến chiều tối khi đến rừng nguyên sinh Y Tý, chúng tôi được chào đón bởi mây mù. Cảnh vật hoang sơ cùng mây giăng tạo cảm giác liêu trai khi chỉ có chúng tôi trên con đường độc đạo.

Vượt qua rừng, càng tiến gần Y Tý, mây mù càng dày đặc, chúng tôi vừa đi vừa “mò” và đôi lúc không khỏi giật mình bởi một chiếc xe máy của người dân tộc lao tới.

< Vượt qua rừng, càng tiến gần Y Tý, mây mù càng dày đặc.

Một đêm tại Y Tý, uống rượu của người Mông, cảm nhận cái rét ẩm ướt  mang lại cho chúng tôi những kỷ niệm khó quên để rồi sáng sớm chúng tôi lại lên đường “săn mây”.

< Từ Y Tý đến A Mú Sung là một chặng đường cực xấu và nguy hiểm.

Từ Y Tý đến A Mú Sung là một chặng đường ngắn mà cực dài bởi dù chỉ dài 12 km nhưng chặng đường xuống núi này cực xấu. Chúng tôi thận trọng đi cực chậm trên con đường độc đạo sình lầy với một bên là vực và một bên là núi.

< Bù lại là cảnh mây mù rất huyền ảo.

Dù vô cùng nguy hiểm nhưng quang cảnh chúng tôi thấy phía dưới khiến mọi khó khăn trở nên nhỏ bé. Dưới chân chúng tôi là trùng trùng điệp điệp mây, mây trắng giăng khắp thung lũng. Hành trình hàng trăm km đầy thử thách chỉ để có cảm giác đi trên mây này hoàn toàn xứng đáng.

Sau hơn 1 tiếng ngắm mây, chúng tôi lại lên đường tới Lũng Pô, một trong những địa đầu của Tổ Quốc, nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt. Đường lên Lũng Pô không có nhiều sinh lầy nhưng lại rất nhỏ, dốc và quanh co. Chiếc Everest số tự động liên tục phải đi ở chế độ số 1 để hạn chế tối đa việc dùng phanh, tránh nóng má phanh. Dù đường rất nhỏ và dốc, nhưng với người bạn đồng hành này chúng tôi không quá khó khăn để tới đích.

Hành trình 3 ngày trên gần 900 km cũng kết thúc nhưng cảm giác “săn mây” trên đỉnh núi cùng sự vui sướng khi vượt qua những cung đường đầy thử thách khiến chúng tôi mơ ước có dịp trở lại Y Tý, vùng đất hoang sơ đầy thú vị.

Băng rừng bằng “đại xa”

Ở Hà Nội có một đội chuyên phượt bằng ô tô. Lần nào lên đường, trên xe cũng chất đầy đồ dùng học sinh, quà, gạo...để mang đến tặng đồng bào nghèo nơi đoàn dừng chân. Chuyến đi này, đoàn  “of road” của chúng tôi gồm những người lớn tuổi. Có bác tuổi đã gần 60 mà lái xe phăng phăng đến vùng núi cao Mù Cang Chải, Yên Bái. Tất cả không chỉ để thỏa niềm đam mê khám phá vượt thác ghềnh mà còn có thêm trải nghiệm trong cuộc sống.

Trời mưa khiến đường trở nên trơn trượt. Đèo dốc cao vút theo chiều ruộng bậc thang, nhiều đoạn xe dốc ngược, người lái chỉ thấy... mây. Tôi hỏi anh Sơn- một người trong đoàn “of road”- về những “chiếc xe đặc biệt” này, anh bảo: “Thực ra nó không có gì… đặc biệt cả. Đối với dân “phượt of road”, kinh nghiệm lái xe dày dạn là một chuyện, còn kinh nghiệm xử lý vượt chướng ngại vật như đường lầy, đường khó thì phải tuyệt đối hoàn hảo và an toàn”.

Trên mỗi xe đều đầy đủ đồ nghề, để có thể khắc phục sự cố mỗi khi chuyện “đen đủi” xảy ra. Nói về kỹ thuật hay tác dụng của mỗi phụ tùng trên xe, loại xe, họ có thể nói vanh vách như chuyên gia kỹ thuật ô tô thực thụ. Song, điều đó chỉ là hành trang cần và đủ của dân “phượt of road”, chứ không phải mục đích chính của những người có thú đam mê xe hơi. Bởi đối với họ, chơi nhưng phải thiết thực và ý nghĩa. Được biết, để đến vùng Mù Căng Chải lần này, những người trong đoàn đã phải tiền trạm trước đó hàng tuần để nắm được tình hình đường sá, người dân nơi đó cần gì để đoàn có thể ủng hộ, giúp đỡ...

Dân “phượt” bằng ô tô bao giờ cũng vậy, đầu tiên là chinh phục những cung đường khó, lầy lội và mang quà đến tận tay người dân. Tiếp đến, phải là những chiếc xe ô tô được “độ” phù hợp với điều kiện địa hình đường sá khó trên đất nước Việt Nam. Mỗi chuyến đi như thế, đều là cuộc khám phá đầy ý nghĩa và mang theo niềm vui.

Du lịch, GO! - Theo VTC, ANTĐ

Read More

Làng võ Bình Định xưa và nay

"Roi Thuận Truyền, quyền An Thái" hoặc "Trai An Thái, gái An Vinh", là những câu ca nói về các làng võ xưa ở Bình Định. Ba làng võ An Vinh, An Thái và Thuận Truyền là ba làng võ nổi danh biểu trưng cho miền đất võ Bình Định: An Vinh giỏi quyền, Thuận Truyền giỏi roi thuộc môn phái võ ta, còn An Thái giỏi côn thuộc phái võ Tàu.

Làng An Vinh trước năm 1945 rất trù phú, dân cư đông đúc, nằm trải dài theo bờ bắc sông Côn. An Vinh thuở ấy thuộc xã Bình An, huyện Bình Khê nay thuộc xã Tây Vinh, huyện Tây Sơn. Dân sở tại sống bằng nghề làm ruộng là chính, một số làm nghề buôn bán nhỏ, chài lưới, làm đậu miếng và dệt lụa…

Trước và sau năm 1945, An Vinh xuất hiện những võ sư có tên tuổi như Hương mục Ngạc, Cai Bảy (Cai Kềnh), Hương kiểm Cáo, Kiểm Mỹ, Hộ Hải, Hai Điển, Chín Đỗ... Đó là những viên chức làng xã dưới thời phong kiến. Những võ sư rất tinh thông võ nghệ, có sức mạnh hơn người, một mình có thể địch hàng chục, hàng trăm người như Cai Bảy, Hương kiểm Cáo hoặc sử dụng thành thạo đến mười tám món binh khí như Chín Đỗ. Những năm từ 1960 trở đi, một võ sư tên tuổi là Nguyễn Kim Bảng, là người kế thừa phái võ An Vinh đã nổi danh ở Gia Lai, Kon Tum và đã mở nhiều võ đường thu hút hàng trăm võ sinh thuộc nhiều dân tộc khác nhau.

Nơi đây vẫn truyền tụng cho nhau nghe câu chuyện về một cô gái liễu yếu đào tơ hạ hàng chục địch thủ mà không mấy nhọc sức. Người con gái đó không ai khác hơn là cô Tám Cảng, con gái cưng của ông Hương mục Ngạc. Cô Tám đã từng thử sức nhiều võ sĩ đương thời thuộc nhiều môn phái khác nhau nhưng chưa hề thất bại. Cô Tám đã đi vào huyền thoại trong làng võ của đất Tây Sơn, như là một võ sư tên tuổi vào ra các đấu trường như chỗ không người. Sau này, phái "yếu" chưa có ai nối nghiệp được cô Tám cả. Có lẽ từ đó xuất hiện câu ca: "Trai An Thái, gái An Vinh" chăng?

Phía bắc làng An Vinh là làng Thuận Truyền, thuộc xã Bình Thuận, huyện Bình Khê (nay là huyện Tây Sơn), chỉ cách An Vinh chừng 5-6 km, nổi tiếng về roi. Roi Thuận Truyền đi liền với quyền An Vinh.
Làng Thuận Truyền phần lớn là đất núi đồi, nhân dân lam lũ với nghề nông, nghề vườn bốn mùa khoai sắn. Đất đai thì cằn cỗi, dân cư thưa thớt. Sư tổ của làng roi ở đây phải kể đến Hồ Ngạnh. Đường roi của ông thiên biến vạn hóa, hiểm hóc khôn lường. Một khi địch thủ đã lâm vào thế trận roi vây bủa của ông, chỉ nghe tiếng vù vù cũng đủ khiếp nhược tinh thần.

Bên kia sông Côn là làng An Thái nằm trải dài đến vài cây số. An Thái xưa nay vẫn thuộc xã Nhơn Phúc của huyện An Nhơn, là một thị tứ nho nhỏ thơ mộng, quyến rũ và cổ kính. Phố xá thì nhỏ hẹp, cũ kỹ, nhà cửa phủ rêu phong phảng phất một Hội An thu nhỏ. An Thái bấy giờ như một trung tâm huấn luyện võ thuật truyền thống thuộc phái võ Tàu. Thầy giáo Hiến từng đến đây mở trường dạy học và đã được anh em Tây Sơn đến xin thọ giáo.

Nhân dân An Thái vốn có truyền thống thượng võ và rất yêu thích võ thuật. Nhà giàu có thì thuê thầy võ đến truyền dạy cho con cháu, nhà nghèo cũng phải tìm cách gửi gắm cho võ sư nào đó vò vẽ năm ba đường côn, bài quyền. Thành thử, đã làm "trai An Thái" thì phải biết võ nghệ.

Võ sư Tàu Sáu là người nổi tiếng nhất ở làng võ An Thái. Nhưng sau này, An Thái đã phân ra nhiều chi phái nhỏ hơn, có phái lại lai cả võ ta lẫn võ Tàu. Hiện nay, ở An Thái có đến bốn lò võ lớn là lò võ Bình Sơn, Hải Sơn, Quách Cang (tức phái Tàu Sáu), và Hồ Hoành. Trong đó võ Bình Sơn là đông hơn cả.

Nói đến võ Bình Định là phải kể đến các làng võ An Vinh, Thuận Truyền, An Thái, một thời đã là cái nôi của môn võ thuật Bình Định từng làm rạng danh đất Tây Sơn lịch sử. Theo lão võ sư Lâm Ngọc Phú, chưởng môn võ đường Bình Sơn, kể rằng: "Ngày xưa, vùng đất này thường hay tổ chức Hội đổ giàn, cướp heo quay. Đó là dịp để những người học võ, những lò võ, những làng võ thi thố tài năng với nhau, lễ vật cướp được không lớn nhưng đó là danh dự uy tín của người học võ…".

Ngày xưa, người học võ là học cả đời, có người theo học võ từ khi tóc còn để chỏm cho đến khi lấy vợ, sinh con mà vẫn còn học. Ví như lão võ sư Phan Thọ, hiện đang ở Bình Nghi, Tây Sơn, ông theo học võ từ thuở thiếu niên, khi lập gia đình, vợ ông đã bán 2 con bò để lấy tiền cho ông tiếp tục "tầm sư học võ".

Ngày nay, các lò võ ở An Vinh, An Thái, Bình Nghi vẫn còn mở lớp dạy võ cho thanh thiếu niên trong vùng và các vùng lân cận; có võ đường là vệ tinh cung cấp VĐV cho Sở TDTT. Thế nhưng theo võ sư Lâm Ngọc Phú, thì: "Bây giờ thanh thiếu niên học võ theo kiểu "cấp tốc", học cho có miếng để tự vệ, phòng thân chứ không khổ luyện như lớp cha anh ngày trước…".

Du lịch, GO! - Theo báo Binhdinh, ảnh sưu tầm

Read More