Mùa bánh gối Hà thành

Mùa đông cũng được mệnh là mùa bánh gối Hà Nội. Có lẽ không một ai từng đến Hà Nội vào mùa đông mà không ấn tượng với ẩm thực hè phố, trong đó có góc nhỏ bán món bánh gối thơm ngon.

Tiết trời dịu nhẹ của Hà Nội tháng cuối năm vẫn còn quyện hương hoa sữa, gió heo may khô hanh đã thay bằng cái lạnh se se nhẹ nhàng thấm vào da thịt… Thứ thời tiết khiến người ta thêm yêu mảnh đất Hà thành cổ kính, lại thấy thèm cảm giác ngồi co ro trong góc quán vỉa hè thưởng thức những món ăn cay cay, nóng hổi.

Trời trở rét, từ nhà hàng sang trọng đến quán ăn bình dân, quán cóc ven đường lại bắt đầu "chạy" thực đơn các món bánh mặn, bánh ngọt - những món đủ nóng, đủ ấm, đủ hấp dẫn trong cái giá rét. Trong số đó, bánh gối được mệnh danh là thứ bánh của mùa đông, của ẩm thực dân dã Hà thành.

Bất kể là người lớn hay trẻ nhỏ, sinh viên hay học sinh, viên chức hay người lao động chân tay… ai ai cũng có thể tạt qua cửa hàng bánh gối và thưởng thức dăm ba cái. Cũng bởi thế, người ta bảo mùa này là mùa bánh gối Hà Nội.

Bánh gối thường được bán trong các quán bánh mặn ngọt cùng nhiều đặc sản Hà thành khác như quẩy nóng, bánh mì, chân gà nướng… Nhưng đôi khi cũng trở thành một món ăn chơi nhẹ nhàng, có mặt trong các nhà hàng sang trọng. Nhờ bánh gối, nhiều con phố Hà Nội nổi danh, trở nên quen thuộc hơn: bánh gối phố Lý Quốc Sư, bánh gối phố Hòe Nhai, phố Lương Văn Can…

Đầu tháng 12, góc quán nhỏ bánh gối trên phố Hà Nội lại tấp nập hơn bao giờ hết. Dường như chúng trở nên “có sức sống” chỉ từ khi đợt rét đầu tiên ùa về. Mùa đông là mùa vào vụ, mùa vất vả, bội thu của người chủ hàng và cũng là mùa thưởng thức lý tưởng nhất cho mỗi thực khách khoái khẩu món bánh này.

Một lần đến cửa hàng chuyên bánh gối trên phố Lý Quốc Sư, tôi còn ngạc nhiên bởi những vị khách đến đây không chỉ có học sinh, các bạn trẻ người Việt mà còn rất nhiều khách ngoại quốc. Theo chị chủ quán tên Oanh, khách nước ngoài sau khi dạo thăm phố cổ thường tìm đến cửa hàng thưởng thức đặc sản bánh gối. Họ đi theo nhóm dăm ba người nhưng đôi khi cũng đến ăn một mình. Sau khi thưởng thức bánh còn mua vài cái về làm quà.

Bánh gối là kết hợp của vị giòn vỏ bánh, vị thơm, bổ của nhân bánh thập cẩm. Phải ăn bánh lúc còn nóng mới ngon - đó cũng chính là lý do khiến loại bánh này chỉ bán chạy mỗi khi trời lạnh.

Nhân bánh gối gồm thịt lợn ba chỉ xay, mộc nhĩ, miến, củ cà rốt hoặc xu hào thái nhỏ, cùng với nhiều loại gia vị khác như hành lá, hạt tiêu… Nhiều vị chủ hàng cho rằng làm nhân bánh gối khá đơn giản, chỉ cần thái nhỏ đều các thành phần và trộn với nhau, ngâm trong 5-7 phút là được gói.

Tuy nhiên, vỏ bánh và nước chấm mới là những yếu tố chủ đạo tạo nên nét riêng của bánh mỗi cửa hàng. Bởi thế, những hàng bánh gối đông khách thường mang riêng một bí quyết làm vỏ bánh. Đó là các công đoạn như nhào, phết, cán bột bánh sao cho đều nhưng phải mỏng và mềm dẻo.

Cũng giống như nhiều món ngon truyền thống khác của Hà Nội như phở cuốn, nem cuốn, nem tai… thứ bánh đặc sản này cũng cần ăn kèm với nước chấm được pha cầu kỳ. Nước chấm phải có một chút mặn, ngọt, một chút chua và tuyệt nhiên không được dùng nước mắm để pha.

Tất cả những thành phần ấy tạo nên hương vị của món bánh truyền thống, “bánh mùa đông Hà Nội” dù không phải lừng danh nhưng cũng đã gắn bó, hấp dẫn người Hà thành nhiều năm nay. Và tôi nghĩ chưa có ai yêu mến ẩm thực đường phố Hà thành mà chưa từng thưởng thức thứ bánh ăn chơi dân dã này.

Nếu bạn đang ở Hà Nội, hãy tìm đến một cửa hàng bánh gối ven phố cổ nào đó. Tôi tin rằng có được thưởng thức bánh gối trong tiết trời như thế này, bạn mới cảm nhận đủ nét đẹp mùa đông trên mảnh đất Tràng An.

Du lịch, GO! - Theo Dulich Tuoitre, internet

Read More

Áo tứ thân, khăn mỏ quạ

Đây là trang phục truyền thống và duyên dáng của phụ nữ Kinh Bắc. Hình ảnh người phụ nữ với áo tứ thân, mớ ba, mớ bảy ở những vùng nông thôn Bắc Bộ đã đi vào thơ ca và trở thành biểu tượng cao đẹp của người con gái Việt Nam thời xưa.

< Áo tứ thân cách điệu ngày nay.

Cho đến nay, vẫn chưa ai biết rõ được nguồn gốc chính xác của chiếc áo tứ thân, nhưng nếu ngược dòng thời gian tìm về cội nguồn, hình ảnh chiếc áo dài tứ thân Việt với hai tà áo thướt tha trong gió đã được tìm thấy qua các hình khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ cách nay khoảng vài nghìn năm

Theo truyền thuyết kể lại, khi cưỡi voi xông trận đánh đuổi quân Hán, Hai Bà trưng đã mặc áo dài hai tà giáp vàng, che lọng vàng. Rồi do tôn kính Hai bà, phụ nữ Việt tránh mặc áo hai tà mà thay bằng áo tứ thân.

< Chiếc áo tứ thân xưa của phụ nữ Việt đầu thế kỷ 20.

Một lý do khác xem chừng cũng cũng có vẻ hợp lý là thời trước kỹ thuật còn đơn giản, thô sơ và mộc mạc, không thể dệt vải theo khổ lớn được, nên người ta phải ghép bốn mảnh vải lại mới có thể tạo ra được một chiếc áo dài - áo dài tứ thân.

Áo tứ thân gồm hai vạt trước rộng như nhau, thường buộc vào nhau. Khi mặc áo tứ thân phải thắt lưng bằng dải lụa màu, hay các “ruột tượng” - một cái bao hình ống dài có thể đựng tiền và vài thứ lặt vặt rồi buộc rút hai đầu lại.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, áo dài tứ thân cũng trôi nổi nhưng vẫn tồn tại và không thể bị xóa bỏ.

< Áo tứ thân.

Rồi chịu ảnh hưởng và thay đổi theo thời gian, trong khoảng từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, để có dáng dấp trang trọng và mang vẻ quyền quý hơn, phụ nữ nơi thành thị đã biến tấu kiểu áo ngũ thân từ chiếc áo dài tứ thân nhằm thể hiện sự giàu sang cũng như địa vị xã hội của người phụ nữ, đồng thời chiếc áo ngũ thân cũng là biểu hiện của ngũ hành: Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ.

Đi theo áo tứ thân phải có chiếc yếm, cái khăn mỏ quạ, chiếc nón quai thao, góp phần tạo nên bộ “quốc phục” của quý bà thời xưa theo các chị, các em đến những nơi đình đám.

Hôm qua em đi tỉnh về
Đợi em ở mãi con đê đầu làng
Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng
Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Nào đâu cái yếm lụa sồi?
Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?
Nào đâu cái áo tứ thân?
Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Nói ra sợ mất lòng em
Van em, em hãy giữ nguyên quê mùa
Như hôm em đi lễ chùa
Cứ ăn mặc thế cho vừa lòng anh

Hoa chanh nở giữa vườn chanh
Thày u mình với chúng mình chân quê
Hôm qua em đi tỉnh về
Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.
(Thơ Nguyễn Bính)

Khăn vuông mỏ quạ…

Trang phục nữ Kinh Bắc là phải kể đến áo năm thân, may bằng the, lụa, yếm cổ viền, bao thắt lưng xanh, váy sồi rủ hình lưỡi trai, chân đi dép cong.... tưởng như thế cũng là đủ, vậy mà còn một chi tiết nhỏ, nhưng rất quan trọng đến mức không thể thiếu, đó là "khăn vuông mỏ quạ".

Khăn vuông mỏ quạ không hẳn ai biết hát quan họ cũng biết chít; mà dẫu có biết chít cũng chưa chắc đã đẹp. Có người đã nói: Khăn mỏ quạ phải chít sao cho vừa, hợp với khuôn mặt, tạo cho khuôn mặt (khi chít khăn) như hình chiếc búp sen. Nếu chít cái Mỏ quá cao, trông nó điêu, nếu để cái Mỏ thấp quá, khuôn mặt trở lên đần, tối tăm....

Muốn chít khăn Mỏ quạ cho đẹp, trước tiên phải "biết quấn tóc trong một khăn vấn tóc, vòng tròn lại và đặt ngay ngắn lên đầu, hơi xệ và hình bầu dục về phía gáy, ghim lại". Nhưng quan trọng hơn là khăn vuông đem gấp sao cho khéo và cân đối (gấp chéo thành hình tam giác) bẻ hình mỏ quạ sao cho chính giữa đường ngôi trên đầu, bắt hai góc khăn về hai phía tai rồi thắt múi ở gáy.

Thực ra khăn vuông mỏ quạ không đơn thuần chỉ là công cụ trang phục trên đầu người thiếu nữ, mà hẳn là công việc nghệ thuật làm đẹp cần có ở người con gái Kinh Bắc. Chợt nhớ:.... Có ai đó đã từng thốt lên:

Nhìn em khăn vuông mỏ quạ,
Để anh trong dạ tơ vương.
Nhìn em khăn vuông mỏ quạ
Để anh hoá đá vì người...

Du lịch, GO! - Theo mạng Cinet, VTV, ảnh sưu tầm

Du lịch, GO!: Áo yếm - Di sản trang phục của Việt Nam
Du lịch, GO!: Áo bà ba duyên dáng đồng bằng
Du lịch, GO!: Áo dài Việt Nam trên chặng đường dài

Read More

Phố cổ Hàng Nón

Phố Hàng Nón dài 216m, đi từ phố Hàng Quạt đến phố Đường Thành, cắt ngang phố Hàng Điếu, thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Nguồn gốc tên phố

< Phố Hàng Nón ngày tết.

Phố Hàng Nón (Rue des Chapeaux) đã có từ thời Pháp thuộc. Sau Cách mạng tên gọi này vẫn được duy trì.
Phố Hàng Nón xưa nguyên là hai phố gộp lại:

Đoạn phía Đông là phố Mã Vĩ chuyên làm và bán những thứ hàng phục sức dùng cho quan lại, cho phường hát tuồng, hát chèo và việc tế lễ, thờ phụng như áo xiêm, mũ, mãng, cờ, quạt... Có thể là do mũ cánh chuồn và một số đạo cụ tuồng chèo làm bằng lông đuôi ngựa nên phố mới có tên “Mã Vĩ”.

< Hàng Nón ngày xưa.

Đoạn phía Tây mới chính là phố Hàng Nón, nơi làm và bán các loại nón khác nhau như nón lá già, nông và dày, khâu bằng móc đen; nón mũ chảo giống như cái chảo gang; nón lính giống như cái đĩa to, ken bằng cật tre, ở giữa có chỏm bằng đồng như cái mũi giáo nhỏ, khi đội phải buộc quai chặt vào cằm.

Ngoài ra, ở phố này còn bán nón nghệ, như một cái bánh xe, đường kính tới gần một mét, thành nón cao tới 10cm. Vì cồng kềnh mà lại ngang phè nên phải có cái “khua” như một cái hộp tròn đan bằng mây, tre để úp chụp vào đầu hay vào vành khăn.

Nón ba tầm thì sâu hơn. Cả nón nghệ và nón ba tầm còn có thêm một cỗ quai thao buộc vào hai cái thẻ bằng bạc treo ở đỉnh nón. Cỗ quai thao là 12 sợi dây tròn, dệt bằng tơ, hai đầu có tua dài chừng một gang tay, buộc thành nhiều quả. Thao nhuộm thâm hoặc tím.

Loại nón thầy đề, thầy lý thì có nón lông đen, ken bằng lông quạ, lông sáo, trên đóng một cái chóp bằng đồng bạch hoặc bằng thiếc có chỏm nhọn. Còn nhà giàu và quan to thì có nón lông trắng, ken bằng lông cò, lông vạc, chóp bằng bạc hoặc vàng.

Di tích lịch sử

Phố Hàng Nón ngày trước nguyên là đất thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc (sau đổi là tổng Thuận Mỹ) huyện Thọ Xương cũ.

Tổng này có hai thôn đều có tên Yên Nội, do đó có khi gọi phân biệt là Yên Nội-Đồng Thành (vì ở cạnh thôn Đồng Thành, tức khu vực Hàng Nón, Hàng Thiếc) và Yên Nội-Cổ Vũ (vì ở cạnh phường Cổ Vũ, tức khu vực Hàng Da ngày nay). Đình thôn Yên Nội-Đồng Thành nay là số nhà 42 phố Hàng Nón.

Số nhà 15 Hàng Nón là nơi tổ chức Đại hội Công hội đỏ toàn quốc lần thứ nhất do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh triệu tập vào mùa hè năm 1920. Đây là một gia đình cơ sở, mở hiệu thuốc lào.
Các đại biểu làm như người buôn các tỉnh về cất hàng. Đại hội đã thông qua chương trình, điều lệ của Công hội đỏ, cử Ban chấp hành với Chủ tịch đầu tiên là đồng chí Trần Văn Lan, công nhân nhà máy sợi Nam Định.

Qua cơn khủng hoảng kinh tế những năm 1930-1931 và nhất là đời sống khó khăn thời kỳ đầu Chiến tranh thế giới (1939-1940), nhiều nhà buôn ở Hàng Nón bị sa sút phải bán cửa hàng dọn đi đến ở phố khác, nhưng cũng có nhiều công chức lại chuyển sang kinh doanh hàng tơ sợi Nhật, tơ Bình Định, Quy Nhơn, tranh khách hàng tơ lụa Lyon của Pháp (như nhà Tô Châu).
Chiến sự năm 1946-1947, Hàng Nón tuy nằm ở giữa Liên khu I song ít bị tàn phá.

Ngày nay, phố Hàng Nón không còn chuyên bán nón nữa mà được thay thế bằng những hiệu buôn các mặt hàng khác nhau.

Cuối phố có gần chục cửa hàng bán guốc, đủ kiểu dáng, phù hợp yêu cầu của khách. Chỗ giáp với phố Hàng Quạt có bán các loại trướng thêu, còn chủ yếu phố này phần lớn là những cửa hàng chuyên làm và bán tủ, chạn bát bằng khung nhôm kính.

Cũng như nhiều phố cổ ở thủ đô Hà Nội, người Hàng Nón cũng có truyền thống "buôn có bạn, bán có phường". Phố đã tạo được nét đặc trưng cho riêng mình với bản sắc của những mặt hàng trong thời kỳ đổi mới, nhưng tên "phố Hàng Nón" thì vẫn còn trong lòng những người Hà Nội xa quê, gợi nhớ về một phố nghề Hà Nội.

Du lịch, GO! - Theo Vietnam+, ảnh sưu tầm

Read More