Trưa hè nơi lũy xưa thành cổ…

Thành cổ Sơn Tây nằm giữa thị xã Sơn Tây, cách trung tâm Hà Nội hơn 40km, là một công trình kiến trúc quân sự cổ, được xây dựng vào năm 1822 triều vua Minh Mạng.

< Cột cờ trong Thành cổ Sơn Tây nhìn từ ngoài tường lũy.

Năm 1461, đời vua Lê Thánh Tông, đơn vị hành chính “Sơn Tây thừa tuyên” chính thức được khai sinh. Ban đầu trấn sở đặt tại xã La Phẩm, huyện Tiên Phong, phủ Quảng Oai (nay thuộc xã Tản Hồng, huyện Ba Vì). Đến đời Lê Cảnh Hưng (1740-1786), do nước ngập làm lở thành nên dời trấn sở về khu đất cao hơn, có nhiều đồi gò thoai thoải thuộc địa phận làng Mông Phụ, tổng Cam Giá, huyện Phúc Lộc, phủ Quốc Oai (nay thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây).

< Lũy xưa nơi thành cổ.

Đến năm Minh Mạng thứ ba (1822) mới dời trấn sở về địa phận các xã Mai Trai, Thuần Nghệ, huyện Minh Nghĩa (sau gọi là Tùng Thiện), tức vùng trung tâm thị xã Sơn Tây ngày nay.

Qua thời gian “dâu biển đổi dời,” nhiều công trình của trấn lỵ cũ đã bị tàn phá, hiện chỉ còn di tích Thành cổ Sơn Tây ở giữa thị xã Sơn Tây ngày nay, được xây dựng vào năm 1822, tức năm Minh Mạng thứ ba.

< Những đoạn tường lũy đá ong mới, cao 1,2 đến 1,7m.

Thành cổ Sơn Tây là tòa thành quân sự được xây bằng đá ong (là loại vật liệu xây dựng đặc thù của vùng Sơn Tây), có tổng thể hình vuông, mỗi chiều dài khoảng 400m, cao 5m, được xây theo kiểu Vauban - kiểu công trình quân sự lấy theo tên kỹ sư Vauban người Pháp.

< Bức tường thành mới xây cao 5m.

Thành có hình tứ giác, có mặt cắt hình thang, chân thành rộng 6m, mặt thành rộng 4m, có nhiều lỗ ở phía trên để cho quân lính nấp phía trong bắn súng ra ngoài hoặc dùng giáo mác có cán dài đâm đối phương khi chúng trèo lên tường thành.

< Trên bờ lũy xưa và trong thành cổ còn rất nhiều cây cổ thụ với cây duối “thế kỷ”.

Thành có bốn cổng chính: chính Nam gọi là cổng Tiền; chính Bắc là cổng Hậu; chính Đông và chính Tây. Mỗi cổng ở phía trên đều có lầu canh (Vọng lâu) và chỉ có một lối ra vào; phía ngoài có đắp Dương mã thành (còn gọi là mang cá) hình chóp nón chắn phía ngoài của thành. Xung quanh thành phía ngoài có hào sâu 3m, rộng 20m, dài khoảng 1.795m, được nối ra sông Tích ở góc thành phía Tây Nam.

Xa bên vòng ngoài là La Thành (thành ngoài) được đắp bằng đất cao 3,5m, hình ngũ giác, bên ngoài có lũy tre gai dày đặc bao bọc. Thành ngoài cũng mở bốn cổng trông ra bốn hướng: Đông, Tây, Nam, Bắc, nay vẫn gọi là đường La Thành.

< Những vạt hoa dại phủ nền đá ong.

Trong thành, các công trình quan trọng đều được xây dựng đối xứng trên trục trung tâm Nam-Bắc. Chính giữa là “Vọng cung nữ” về hướng Nam, là nơi nghỉ của vua mỗi khi đi tuần thú và là nơi các quan trong trấn hàng năm, Xuân Thu nhị kỳ, đến tế lễ hoặc “bái vọng” mỗi khi có chiếu chỉ của nhà vua ban xuống.

< Cửa Tiền và Cửa Hữu.

Trước điện Kính Thiên là một sân rộng lát gạch, phía ngoài cổng có bức bình phong xây bằng gạch, đắp hình nổi “Long vân khánh hội” bằng vôi vữa. Tiếp đó là Đoan môn có ba cửa ra vào, nhìn thẳng ra Kỳ đài (cột cờ) xây trên một bệ hình chóp vuông cụt bằng đá ong, cao khoảng 18m.

Về phía Tây là Võ miếu, nơi thờ các tướng sỹ đã anh dũng hy sinh trong khi chiến đấu bảo vệ thành. Ở bốn góc thành, xưa kia có bốn giếng nước hình vuông to, xây bậc xuống tận đáy bằng đá ong, sâu khoảng 6m, quanh năm cung cấp nước ăn cho quân lính trong thành và nhân dân trong trấn lỵ. Bên cạnh đó là dinh thự và công đường của các quan đầu tỉnh: Tổng đốc (sau đổi là Tuần phủ), Bố chánh (hay Án sát), Đề đốc và Đốc học.  Về phía Đông Vọng cung là ngục thất (trại giam), kho lương và Trại con gái - nơi vợ con binh lính ở.

Khoảng thập kỷ 70-80 của thế kỷ 19, Thành cổ Sơn Tây là một trung tâm phòng bị kháng chiến chống Pháp của quan lại triều đình nhà Nguyễn do Hoàng Kế Viêm, Lưu Vĩnh Phúc… lãnh đạo.

< Cổng thành phía Bắc (Cửa Hậu) phục dựng năm 1995.

Thành bị quân Pháp chiếm năm 1884. Năm 1924, Toàn quyền Đông Dương đã ra nghị định để xếp hạng di tích thành cổ này. Tháng 12/1946, một cuộc họp của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã diễn ra ở đây.


Trải qua gần 200 năm, bị nhiều cuộc chiến tranh và thời gian tàn phá, Thành cổ Sơn Tây phần lớn đã bị phá hủy, chỉ còn lại tường thành, cửa tiền, cửa hậu, hai khẩu thần công và một số phế tích như Vọng lâu, nền điện Kính Thiên, giếng nước...


< Vọng lâu trên cổng thành phục dựng.

Năm 1994, Thành cổ Sơn Tây được Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử Kiến trúc quốc gia.

Ngày 16/2/2009, Ủy ban Nhân dân Hà Nội đã ra quyết định cải tạo, chỉnh trang Di tích Lịch sử văn hóa Thành cổ Sơn Tây phục vụ cho Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội, nhằm lưu giữ một di tích tích lịch sử văn hóa có giá trị, hấp dẫn khách tham quan.

< “Lý lịch” cho Thành cổ…

Ngày nay, giữa trưa hè yên ả: ta dạo một vòng quanh bờ lũy, cổng thành dấu xưa quen thuộc của Thành cổ Sơn Tây để cảm nhận được bao điều mới mẻ, kỳ thú. Nét quyến rũ nơi đây tạo bởi không gian rất xưa của những cây cổ thụ, những tường lũy, cổng thành ghi dấu tích thời gian và cảm nhận mùi ngái nồng nguyên sinh từ cây cỏ…

Khám phá thành cổ Sơn Tây

Du lịch, GO! - Tổng hợp từ Chinhphu.vn/Vietnam+, Danviet

Read More

“Người nhện” vách đá

Nếu như người nhện trong bộ phim cùng tên bay từ tòa nhà này sang tòa nhà khác một cách nhẹ nhàng, thuần thục, thì 12 chàng trai trong đội làm tour du lịch Dalat Holidays chinh phục các vách đá ở quần thể thác Datanla (Đà Lạt) cũng nhẹ nhàng…

Một ngày đẹp trời, chúng tôi được “tháp tùng” một đoàn gồm những chàng trai làm hướng dẫn viên và một nhóm khách Việt kiều Mỹ vào tận rừng sâu - nơi quần thể thác Datanla gồm nhiều thác nước ngoạn mục và vách đá cheo leo - làm nơi tập kết.

Đây là nơi lý tưởng để những người thích mạo hiểm tham gia leo vách đá và trượt thác nước. Đoàn chúng tôi xuất phát lúc 9h sáng và để có được một chuyến đi, hai hướng dẫn viên phải chuẩn bị nhiều thứ: từ dụng cụ chuyên dụng để leo núi, đến thức ăn, nước uống, thậm chí cả dụng cụ y tế cho đoàn.

Phải nói những chàng trai làm hướng dẫn viên này là những người có sức khoẻ, vì với độ dài đi bộ qua những đoạn đồi nguy hiểm và vượt suối để đến được nơi tập kết phải mất hơn nửa tiếng đồng hồ chúng tôi cảm thấy mệt rã rời, thế mà những chàng trai này còn mang trên vai mỗi người… 25 kg hành lý.


< Để đến được nơi tập kết, đoàn phải vượt qua nhiều đoạn nguy hiểm.

Anh Đinh Quang Dương - một hướng dẫn viên cho biết, có thể nói Datanla là nơi duy nhất ở Việt Nam đưa môn thể thao leo vách đá vào khai thác du lịch, dù ở vịnh Hạ Long cũng có quần thể thác rất đẹp nhưng chưa được đưa vào khai thác du lịch. Vì là hướng dẫn viên, nên anh cùng các đồng nghiệp khác phải leo tất cả các vách núi hầu như hằng ngày.

Điều khá thú vị là các anh không hề qua trường lớp nào, mà chỉ qua thực tế từ những chuyến đi. Nguyễn Ngọc Thành - một thành viên - cho biết sau khi tốt nghiệp trường ĐH Đà Lạt, trong lúc chưa biết sẽ xin việc gì, anh xin vào làm… tạm ở công ty du lịch, lúc đầu cũng chỉ quá thích các môn thể thao này (leo núi, đạp xe, dã ngoại, trượt thác…). Không ngờ sau khi thử sức, anh lại “dính” luôn.

Dương kể cho chúng tôi nghe về nghề nghiệp của mình: gia đình ở tận Quảng Ngãi coi anh là người… thất nghiệp, vì “không hiểu thằng đó làm cái gì mà suốt ngày cứ vào rừng chơi không hà” - như lời ba mẹ anh nhận xét. Giới thiệu với bạn bè là hướng dẫn viên du lịch thì người ta còn hiểu chứ giới thiệu là hướng dẫn viên leo vách đá thì người ta… mù tịt. Thậm chí bạn gái chia tay cũng vì “không có nghề ngỗng gì”. Thế nhưng, anh cũng đeo nghề này gần 10 năm trời.

Để làm được nghề này, đòi hỏi phải có sức khỏe, lòng đam mê và nhất là phải giỏi ngoại ngữ, vì hầu hết khách đến tham gia tour du lịch này là người nước ngoài và Việt kiều. Cô Sarah Nguyen, Việt kiều Mỹ cho biết cô sinh ra ở Mỹ và đây là lần đầu tiên cô về Việt Nam. Trước đó, cô chỉ biết Việt Nam qua lời giới thiệu của mẹ và lên… web. Một lần tình cờ “lang thang trên mạng” biết được Đà Lạt có đưa môn thể thao mạo hiểm này vào tour du lịch nên chuyến xuyên Việt lần này cô nhất định phải tham gia.


< Sarah Nguyen thích thú với môn thể thao này.

Vì là người có chân trong câu lạc bộ leo núi trong nhà (tạo những vách núi gần giống như thật để các thành viên tập leo), nên những động tác của cô trông rất thành thục. Cô có thể leo vách núi thẳng đứng với đai an toàn là móc sắt do cô tự móc (không như chúng tôi khi leo phải có hướng dẫn viên giữ dây an toàn và theo dõi kỹ).

Không hiểu do sự nguy hiểm, hay phải đòi hỏi sức khỏe mà khách du lịch trong nước ít chọn tour này. Thành nói thẳng: “Khách nào là công tử hay tiểu thư thì không thể tham gia môn thể thao này được. Vì sau mỗi lần leo, bị trầy chân, sướt da là chuyện bình thường”. Cũng chính vì đặc thù của môn thể thao mạo hiểm này mà dụng cụ đi kèm phải được trang bị tận… chân tơ kẻ tóc và phải “tậu” hầu hết ở nước ngoài. Một đôi giày leo núi giá chuyên dụng ít nhất cũng 100USD, rồi nào là dây, đai an toàn, mũ bảo hiểm, bao tay… đều là những thứ đắt tiền nên giá tour này hơi cao (28USD/khách).

Địa chỉ liên hệ: (giá tour: 28USD/du khách - gồm xe đưa đón, vé, ăn trưa, dụng cụ…) - Công ty du lịch Dalat Holidays - Số 73 Trương Công Định, Đà Lạt; ĐT: 063.829422; fax: 063.820331; Emal: info@phattireventures.com ; Web: www.phattireventures.com

Du lịch, GO! - Theo Lê Hân (Thanhnien)

Read More

Phiêu bồng trên đỉnh Hòn Bà

Hòn Bà chưa được nhiều người biết đến, nên như một “nàng tiên ngủ trong rừng núi quanh năm mây phủ”. Nằm gần Nha Trang nóng ấm, nhưng Hòn Bà mát mẻ quanh năm, nên người ta gọi Hòn Bà là “Đà Lạt II” của tỉnh Khánh Hòa.

Hòn Bà nằm ở phía nam TP.Nha Trang khoảng 30 cây số đường chim bay, nhưng du khách phải đi theo đường bộ khoảng 60-70 cây số. Trong đó, chỉ riêng đường lên núi gần 40 cây số. Khoảng gần 2 giờ đường từ Nha Trang rời biển xanh, cát trắng, du khách đã được trải nghiệm một không gian khác lạ của núi rừng mù sương.

Trước tiên, đường chạy dọc theo một hồ nước lớn, xanh mênh mông. Tiếp theo là dọc theo con suối uốn lượn. Điểm tô cho màu xanh ngắt của cây cối là những ngôi nhà sàn làm bằng tre lá của người dân tộc.
Đi được khoảng 12 cây số, nhiệt độ bắt đầu xuống thấp và vô cùng mát mẻ. Đường dốc quanh co, tạo cảm giác chơi vơi thú vị...

Khoảng 4 giờ chiều, sương mù đã, giăng kín đỉnh núi và tràn xuống thấp hơn. Đến điểm cuối của con đường nhựa, muốn tới đỉnh núi, du khách bỏ ra khoảng 1 giờ đi bộ theo lối mòn và lên những con dốc thẳng đứng.

Nơi đây rừng ẩm ướt quanh năm. Điều thú vị là khoảng nửa đêm, sương mù sà thấp xuống, để lại phần đỉnh núi một không gian thoáng đãng. Du khách lên đây thường dậy sớm để ngắm bình minh và chiêm ngưỡng sắc trời vào thời điểm giao nhau giữa đêm và ngày.

Nhiều người mặc áo ấm, trùm chăn bước ra giữa đất trời mênh mông và cái lạnh buốt trên cao.

Lữ khách sẽ có cảm giác như đang đứng trên cả mây, bềnh bồng, bềnh bồng. Bình minh nhìn từ đỉnh Hòn Bà chỉ là một vừng đỏ ở phía Đông. 8h sáng, vẫn chưa có một tia nắng nào chiếu vào đỉnh núi. Nhưng ánh sáng đủ để du khách nhìn rõ những đám mây từ phía xa xa ẩn hiện những dãy núi dài, nối tiếp nhau đến ngút ngàn.

Hòn Bà đã được quy hoạch thành khu bảo tồn thiên nhiên rộng khoảng 20.000ha. Trong đó, có khoảng 1/2 diện tích được bảo vệ nghiêm ngặt. Từ khoảng năm 1915, bác sĩ người Pháp Alexandre Yersin đã đến đây để lập trại, trong thực nghiệm các giống thuốc bản địa và du nhập từ thế giới. Ông đã cho xây một ngôi nhà sàn gỗ và cải tạo đất đai để trồng các loại thuốc. Trong đó, có thuốc ký sinh chống sốt rét. Sau đó, cây thuốc này được chuyển lên Lâm Đồng. Hiện nay, du khách vẫn có thể nhìn thấy những cây thuốc, cây rừng quý được giữ nguyên, tạo thành một sản phẩm du lịch thiên nhiên thú vị.

Ngôi nhà sàn nay đã xuống cấp, nên địa phương cho phục dựng lại dựa trên nguyên mẫu ngay trên nền đất cũ. Khi du lịch phát triển, người ta xây dựng thêm một ngôi nhà dài của người Tây Nguyên phục vụ khách lưu trú.

Ngôi nhà sàn là khu lưu niệm, trưng bày nhiều hình ảnh, hiện vật liên quan đến Alexandre Yersin. Quanh nhà sàn vẫn còn nhiều dấu tích của ông. Bên trái ngôi nhà vẫn còn cây trà cổ thụ do ông trồng. Khách đến đây thường được đãi uống trà, được nấu từ lá trà tươi của cây này. Nước trà xanh và thơm lừng.

Tương lai không xa, Hòn Bà sẽ là khu du lịch sinh thái độc đáo, hấp dẫn.

Rừng nguyên sinh Hòn Bà - Nha Trang
Tắm sương trên đỉnh Hòn Bà
Du xuân trên đỉnh Hòn Bà

Du lịch, GO! - Theo Nguyễn Diễm (Laodong), ảnh internet

Read More