Đây, bê thui Cầu Mống!

Cuối năm, trời se se. Muốn nhắn với bạn phương xa về ăn miếng bê thui Cầu Mống, chấm vị mắm cái thơm lừng, nhấp chút rượu gạo để không phải quay quắt nhớ mùi tết quê hương...

Gần là phố bạn Đà Nẵng cũng có quán mang danh bê thui Cầu Mống, tít tắp Sài Gòn, Hà Nội, cũng lấy Cầu Mống đặt tên cho quán bê thui. Nhưng để tìm đúng cái vị bò tái ngòn ngọt, dai dai, bùi bùi, thịt màu hồng đào bắt mắt, da giòn rùm rụm, hay chén mắm cái thơm lừng, cay nồng của ớt, âm ấm của gừng thì phải tìm đến Cầu Mống thứ thiệt ở Điện Phương (Điện Bàn - Quảng Nam)), nơi ngôi làng gắn với cây cầu được đặt tên cho một món ngon... nhớ đời.

Nhắn bạn phương xa, rằng để có được món bê thui nổi tiếng trên suốt chặng đường thiên lý Bắc Nam, người dân nơi này phải vất vả, gắng gỏi từng ngày mới giữ được hương vị. Một món ăn ngon phải được chế biến từ những nguyên liệu ngon, sạch.

Bê thui ở Cầu Mống ngon là bởi bí quyết lâu đời của những chủ quán nơi đây. Bê chọn thui thường là bê có cân nặng từ 25- 30kg. Đặc biệt, trước khi làm thịt chừng nửa tháng, bê thường được nuôi bằng ngọn mía để cho thịt bê khi thui xong có vị ngọt và có mùi thơm rất dễ chịu.

Sau khi làm sạch, bê được “thui” mọi bằng than hoa. Bê thui ở Cầu Mống vừa chín tới, gọi chính xác phải là giữa chín và tái rất vừa ăn. Bê thui xong, xẻ bốn đùi treo trước hiên nhà. Mỗi khi có khách, chủ quán cắt một vạt thịt xắt từng lát mỏng, thấy rõ hai tầng thịt tái, chín. Thịt bê ngon phải có màu đỏ hồng nhưng không sống, da vàng rộm nhưng không khô, không dai và không có mùi khói.

Mắm chấm thịt phải từ loại mắm cái cá cơm, cá nục nguyên chất của những vùng chài ven biển Hội An, rau sống phải là đủ loại rau của miền quê, nào là tía tô, ngò thơm, xà lách, cải non, khế chua, chuối chát xắt lát mỏng, rau húng, rau quế, giá đỗ…
Đây cũng là loại rau vùng Trà Quế đã quá nổi tiếng ở Hội An - Quảng Nam. Làng rau này mỗi ngày đều cung cấp cho các chợ lớn bé những loại rau phong phú, tươi xanh và đặc biệt là rất sạch sẽ. Thiếu đi rau sống Trà Quế, người ta bảo bê thui Cầu Mống cũng mất luôn linh hồn.

Trải miếng bánh tráng mỏng từ các lò tráng bánh ở Điện Minh, Vĩnh Điện, hay bánh tráng Đại Lộc, nhón vài lát thịt bê cuốn với rau, chấm mắm cái ớt tỏi, cắn thêm miếng ớt xanh, nghe vị ngọt, mặn, cay nồng… thấm tận ruột non.

Chẳng thế mà cánh lái xe đường dài cứ tới Cầu Mống là muốn dừng lại, đưa du khách thưởng thức món này rồi mới tiếp tục lên đường. Nhờ đó, bê thui Cầu Mống thêm nổi tiếng khắp Bắc - Nam. Dừng, đón trả khách, cánh lái xe lại hỏi: “Ai xuống bê thui Cầu Mống?”, nghe thân thương đến lạ!

Món bên thui Cầu Mống đến nay vẫn chưa tìm được xuất xứ, nhưng truyền nhân thì đã có vài đời. Quán Mười đã qua 3 đời bán món này. Bảy Lép cũng chẳng kém cạnh khi giờ những đứa em và con ông đang thay nhau quản lý. Ngay những lò thui bê cũng đã qua 2 - 3 đời, cha truyền con nối.

Anh Dưỡng tiếp quản lò thui bê của cha, còn anh Ngô Trường Sơn lại nhận lò từ những người họ hàng của mình. Ở thôn Triêm Trung (Điện Phương) giờ đây có nhiều lò thui bê mọc lên, đúng như quy cách làm ăn hiện đại, hệ thống từ nguyên liệu đến thành phẩm đều được thực hiện tại địa phương, góp phần giải tỏa nỗi lo về an toàn thực phẩm.

Hằng năm, những quán bê thui Cầu Mống đóng góp vào ngân sách địa phương kha khá. Nhớ hồi lễ hội 400 năm Dinh trấn Thanh Chiêm diễn ra vào năm 2007, những quán bê thui đã “chịu khó” đầu tư để quảng bá danh tiếng của mình khi thết đãi hơn 100 suất cho buổi lễ. Dù vậy, bê thui Cầu Mống mới chỉ là một món ăn đặc trưng khi nhắc đến đất Quảng, còn cả một quãng đường dài để món ăn này xác lập được “thương hiệu” được bảo hộ trên thương trường rộng lớn.

Du lịch, GO! - Tổng hợp từ Quảng Nam Online, Afamily và nhiều nguồn khác

Read More

Từ đảo Long Châu nhìn biển khơi nghìn trùng

Long Châu là quần đảo gồm trên dưới 30 hòn đảo nằm rải rác giống như được một bàn tay phóng khoáng của một vị khổng lồ thích đùa nghịch, vào một ngày đẹp trời, cầm nắm đất quăng bừa trên mặt biển.

1. Chuyến ra đảo đèn Long Châu đầu tiên của tôi cùng ba đồng nghiệp là ba phóng viên mới ra nghề đó là Lưu Quang Định (em trai kịch tác gia lừng danh một thời Lưu Quang Vũ), Nguyễn Anh Dũng và Vũ Tiến. Thời gian thấm thoắt thoi đưa chốc đà đã hơn một phần năm thế kỷ. Ba phóng viên trẻ dạo đó giờ đều giữ ghế tổng, phó tổng biên tập những tờ báo đang nổi đình đám. Chuyến ra đảo lần hai của tôi tới Long Châu cùng với nhà văn đặc công Chu Lai và nhà báo Bùi Đức Toàn - Trưởng ban Biên tập Báo Quân đội Nhân dân cuối tuần.

Long Châu là quần đảo gồm trên dưới 30 hòn đảo nằm rải rác giống như được một bàn tay phóng khoáng của một vị khổng lồ thích đùa nghịch, vào một ngày đẹp trời, cầm nắm đất quăng bừa trên mặt biển. Long Châu là đảo to nhất với diện tích hơn 1 cây số vuông với vẻ đẹp hoành tráng, được tạo nên bằng những triền núi đá tai mèo trơ xám, hao hao dáng vẻ và có lẽ cũng cùng chất, cùng sự khắc nghiệt về thổ ngơi với thung lũng đá Hà Giang. Long Châu nguyên thủy gần như thuần đá và rất khan nước.

< Đèn biển Long Châu trên đỉnh đá (Hải Phòng).

Mùa mưa, dân đảo tìm đủ cách tích nước trời. Mùa khô càng khổ hơn. Đợi thuyền của dân ra, vượt dốc dài thăm thẳm trườn qua núi xuống mua từng can. Thế cho nên nước trên đảo Long Châu được sử dụng triệt để qua nhiều chức năng. Tắm rửa xong giữ lại làm việc nọ, việc kia rồi tưới cây. Rửa rau, vo gạo rồi còn lưu lại sử dụng qua vài việc nữa rồi mới tưới cây. Nước khan như vậy nên chỉ có những cây cỏ có sức sống lạ kỳ lắm mới sống nổi. Trong dân gian mới lưu truyền rằng, Long Châu cũng là “vườn thuốc nam” cực quý là vậy. Năm 2003, đoàn thanh niên đảm bảo hàng hải miền Bắc có sáng kiến vận chuyển 20 khối đất từ đất liền ra, rồi bằng sức người, gùi dần lên đỉnh đảo để tạo vườn trồng rau.

Ở Long Châu có nhiều loại rắn, đa phần thuộc nhóm rắn độc, trong đó nổi danh nhất là rắn lục, rắn nâu và rắn xanh. Lần ra đảo thứ nhất, đoàn nhà báo ngủ lại qua đêm. Anh em trên đảo quý nhà báo nên cứ dặn: Đêm xuống, dù vội đến đâu cũng nên soi đèn để tránh rắn cắn. Các giống rắn trên đảo Long Châu đều rất lành nhưng nọc cực độc. Bác Vũ Văn Lợi, công nhân gác đèn, 30 năm trước ở tuổi 56 bị rắn cắn, may kịp sơ cứu rồi đưa vào bệnh viện trong bờ chữa chạy mới qua khỏi hiểm nguy.

< Quang cảnh quần đảo Long Châu.

Sét ở Long Châu phải xếp vào hàng thượng thặng, ít nơi nào sánh được. Trong cơn mưa, bão trời Long Châu mịt mùng liên tục bị xé nát bằng những chuỗi sét liên hồi kỳ trận. Người trên đảo bịt chặt tai mà vẫn không khỏi ù lên, đầu nhức buốt như gặp bom tấn. Tivi rút khỏi ổ cắm vẫn không tránh khỏi sét đánh đen thui qua cảm ứng. Đặc sản thứ ba ít nhiều mang lại sự thích thú về ẩm thực của dân đảo Long Châu. Đó là dê rừng. Đá ràn rạt hiểm trở như thế, cây cỏ hiếm, song bù lại toàn cây thuốc nên giống dê núi ở đây đúng nghĩa là sơn dương. Giống này cực khỏe, dính đạn thợ săn thủng bụng vẫn lao vun vút trên những triền đá lởm chởm như chông dựng ngược.

Các nhà ẩm thực sành sỏi phong sơn dương Long Châu vào hàng đệ nhất An Nam, vượt lên cả dê núi đá Ninh Bình. Nghe nói đàn sơn dương đảo Long Châu hiện nay chỉ còn lại khoảng hơn chục con. So với trước cũng đã có sự gia tăng số lượng. Hôm đoàn nhà báo cùng đoàn cán bộ của Thành ủy Hải Phòng ra thăm đảo. Dân gác đèn và bộ đội biên phòng quý khách, chi hơn triệu bạc thuê mấy vị thổ dân Cát Bà ra chăng lưới, bắt được một chú sơn dương đãi khách…

2. Đồng Trung Kiên là Giám đốc Xí nghiệp Đảm bảo an toàn hàng hải (ĐBATHH) Đông Bắc Bộ, thuộc thế hệ quản lý thứ ba của ngành ĐBATHH. Nhìn hai cái đầu hói và một mái tóc hoa râm của đoàn nhà văn, nhà báo, lại biết tôi là bạn của bố anh - kỹ sư Đồng Trung Hiền, một người có dáng vẻ hào hoa nổi tiếng trong làng ĐBATHH bởi bộ ria cực đẹp, từng là kế toán trưởng của ĐBATHH miền Bắc, rất ưu ái nên suốt trong chuyến dẫn đoàn ra đảo, Kiên luôn xưng cháu một cách lễ phép với chúng tôi. Chẳng những kế tục gia đình đi theo nghề ĐBATHH mà Kiên được đào tạo bài bản cho nghề này khi anh nhận bằng kỹ sư khoa ĐBATHH tại Trường đại học Hàng hải.

Ra trường về nhận công tác tại xí nghiệp năm 1994, 13 năm sau (năm 2007) anh lên đảm nhiệm vai trò Giám đốc xí nghiệp. Hơn 4 năm giữ trọng trách này, vị giám đốc trẻ đã thuộc nằm lòng mọi cơ sở, mọi lĩnh vực thuộc xí nghiệp. Kiên cho biết, phạm vi quản lý của xí nghiệp anh phủ rộng trên mặt biển từ Quảng Ninh đến Thái Bình với 240 phao tiêu. Luồng Lạch Huyện là luồng quan trọng hàng đầu cho việc ĐBATHH để tàu ra vào cảng Hải Phòng, riêng phao nhỏ có 150 chiếc, phao lớn 200 chiếc. 10 đèn biển đều ngự trên những địa danh “vua biết mặt, chúa biết tên” như đảo Long Châu, đảo Trần, đảo Cô Tô, đảo Hạ Mai, đảo Bạch Long Vĩ, đảo Hòn Dấu, đảo Sói Đen còn gọi là đảo Thanh Niên…

< Cán bộ, chiến sĩ Đài quan sát Long Châu tuần tra, kiểm soát biển đảo.

Trong bữa cơm dân dã, khách và chủ ngồi chiếu trải trên nền nhà, tựa lưng vào tường nhà đảo đèn, chúng tôi được gặp mặt tất cả 12 cư dân của đảo. Đó là 4 chàng bộ đội của hai trạm biên phòng cùng 8 công nhân nhà đèn Long Châu. Trò chuyện với chàng bộ đội đeo lon Đại úy - Trưởng trạm Biên phòng Nguyễn Xuân Hải - tôi mới biết anh là con trai của ông Nguyễn Xuân Hời, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng, Huyện ủy Vĩnh Bảo. Hải ra đảo gần tròn 3 năm và bắt đầu quen với đảo nên mọi sự khó khăn, khắc nghiệt ở đây đã trở nên bình thường, đến độ mỗi bận nghỉ phép về đất liền lại thấy nhơ nhớ.

12 con người tuy khác đơn vị, ngành nghề nhưng ở trên đảo này coi như anh em trong một gia đình. Việc riêng, việc chung đều bàn bạc, buồn vui cùng chia sẻ. Khách đất liền ra, tất cả xúm vào, mỗi người một việc đón tiếp chu đáo. Trạm trưởng Trạm đèn là Nguyễn Mạnh Hùng, cao dong dỏng, là một tay lành nghề bậc nhất đảo và nếu so với các đầu bếp có tiếng trong đất liền về chế biến dê chắc cũng không kém mấy. Vừa trả lời những câu hỏi của tôi về cách làm thịt dê, Hùng vừa dỏng tai về phía nhà văn Chu Lai nghe câu chuyện ngày càng hấp dẫn của ông nhà văn đặc công tràn ngập ngôn ngữ lính và quá nhiều câu chuyện của người đàn ông từng trải.

< Vịnh đậu tàu thuyền đảo Long Châu.

Đặt đĩa tiết canh xuống chiếu sau khi đã xẻ cho tôi một góc, Hùng chợt reo lên tán thưởng: “Đúng, đúng, nhà văn nói rất đúng. Càng sống lâu, con người ta càng yêu mảnh đất gắn bó với mình”. Dường như để minh họa cho câu nói của Chu Lai ngay sau bữa ăn, Trạm trưởng Hùng dẫn chúng tôi ra thăm mộ liệt sĩ Cao Quang Viên, công nhân gác đèn đã anh dũng hy sinh trong trận đánh bom của Mỹ vào năm 1967. Rồi anh dẫn chúng tôi lên nhà đèn theo cầu thang xoáy trôn ốc có tới gần hai trăm bậc.

Với vẻ thành thạo và am hiểu nghề, Hùng cho chúng tôi biết: “Đèn biển Long Châu bây giờ thuộc loại đèn PRV 24, hoạt động được bằng pin mặt trời do nước Anh sản xuất. Nó gọn nhẹ hơn so với đèn của Pháp nhưng cái bệ do người Pháp xây vẫn giữ nguyên, tạo so sánh cho sự tiến bộ kỹ thuật của nhân loại và cũng là chứng tích của một thời. Vết tường đá phía đông nhà đèn bị rốc-két Mỹ bắn vẫn để nguyên, giống như “vết đạn thành Cửa Bắc” (Hà Nội) tại nhà đèn Long Châu. Tuy nhỏ bé, xinh xắn như vậy, nhưng ánh sáng đèn biển Long Châu đủ sức lan tỏa, vươn tới 25-30 hải lý để những con tàu trong đêm định hướng ra vào an toàn trên mặt biển mênh mông.

Hải đăng Long Châu tọa lạc trên đảo Long Châu, huyện đảo Cát Hải, Hải Phòng, được xây dựng năm 1894, với mục đích phát tín hiệu chỉ dẫn những con tàu khi qua vùng biển vịnh Bắc Bộ lưu thông được an toàn.
Mắt ngọc Long Châu là tên thân thương của ngọn đèn mà những người đi biển thường gọi. Từ xa, ngọn hải đăng Long Châu sừng sững như tháp bút khổng lồ viết lên trời xanh. Ngọn hải đăng cao 109,5m so với mực nước biển và chiếu sáng xa 27 hải lý, tàu biển cách xa Long Châu tới 49km vẫn nhìn thấy ánh sáng ngọn hải đăng.

Du lịch, GO! - Theo Nguyễn Hiếu (Petrotimes), internet

Read More

Chùa cổ xứ Kinh Bắc

Cách thành phố Bắc Ninh (tỉnh Bắc Ninh) chừng 10 km, qua cầu Hồ là đến đất Thuận Thành, nơi có hai ngôi chùa cổ nổi tiếng là chùa Dâu và chùa Bút Tháp.

Gần hai ngàn năm trước, đây là đất Luy Lâu, thủ phủ Giao Châu thời Bắc thuộc, là trung tâm Phật giáo cổ xưa nhất Việt Nam, nơi nảy sinh nhiều sự tích gắn với những ngôi chùa tuyệt đẹp.

Tục truyền rằng thời đó, tu sĩ Ấn Độ là Khâu Đà La đến truyền đạo Phật có đệ tử đầu tiên là Man Nương (A Man – Nàng Mén ), vốn là một cô gái trồng dâu nuôi tằm. Một đêm, Man Nương nằm ngủ nơi cửa chùa Dâu, vị tu sĩ về muộn, không muốn kinh động nên nhẹ bước qua người nàng.

Man Nương có thai, hạ sinh một bé gái. Khâu Đà La đưa cô bé về một ngôi chùa bên kia sông Đuống (sau này là chùa Phật Tích), sân chùa có cây tùng lớn, thốt nhiên, thân cây mở ra nhận bé gái vào lòng. Huyền thoại này là biểu trưng đẹp đẽ sự tiếp biến văn hóa Ấn – Việt, minh chứng cho sự du nhập rất sớm Phật giáo vào nước ta. Gặp năm mưa bão ngập lụt, cây tùng trốc gốc, bị nước cuốn trôi. Vua sai lính kéo lên không được, nhưng Man Nương ra sát mép nước hát ru con, cây nhẹ nhàng trôi vào bờ. Gỗ cây tùng được xẻ ra tạc bốn tượng Phật theo Tứ Pháp của tín ngưỡng dân gian: Mây, Mưa, Sấm, Chớp - Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, cho các chùa Kinh Bắc thờ. Cùng với việc thờ Phật, chùa Dâu thờ nữ thần Pháp Vân.

Chùa Dâu vốn được xây dựng khoảng đầu thế kỷ III được gọi là “đệ nhất cổ tự” nhưng kiến trúc hiện nay còn lại sau nhiều lần trùng tu là từ thiết kế của Mạc Đĩnh Chi năm 1313 dưới thời vua Trần Anh Tông. Chùa Dâu thời Trần nổi danh là chùa trăm gian, tháp chín tầng, cầu chín nhịp, nay chỉ còn lại ba tầng tháp Hòa Phong, toàn bộ kiến trúc khác đều mới dựng lại. Thân tháp hình vuông, xây gạch trần nung già rất chắc chắn, có bốn cửa vòm cân đối bốn mặt.

Độc đáo nhất là tượng cừu nằm ngay bên phải cửa trước của tháp. Đó là một con cừu sừng xoắn, giống cừu thời xưa không có ở Việt Nam. Năm tháng nắng mưa và bao thế hệ phật tử tiếp xúc cầu khấn có lẽ đã để lại các vết lõm sâu trên đỉnh đầu và phần lưng cừu.

Đây là dấu tích vật chất của văn hóa Ấn gắn với sự xuất hiện các vị sư Ấn Độ đến truyền đạo Phật ở Luy Lâu. Dấu tích văn hóa Ấn còn thể hiện ở chấm tròn trên trán tượng đồng bà Dâu – Pháp Vân, hiện thờ trong chính điện.

Cách chùa Dâu vài cây số, ngược lên đê hữu ngạn sông Đuống, là chùa Bút Tháp, vốn được coi là một trong những ngôi chùa cổ đẹp và hoàn thiện nhất về kiến trúc, cảnh quan và tượng Phật. Có người cho rằng, chùa có từ thế kỷ XIII, nhưng cấu trúc quy mô là ở thế kỷ XVII (1647) dưới thời chúa Trịnh. Đến những năm 1992-1996, chùa được tu bổ hoàn chỉnh.

Chùa có cấu trúc đăng đối từ tam quan, gác chuông hai tầng tám mái đến các tòa tiền đường, trung đường, hậu đường đều đối xứng qua trục Thần Đạo dài hơn 100m. Hành lang dài có mái bao bọc quanh chùa, du khách vãn cảnh chùa có thể tìm nhiều góc nhìn đẹp với những đầu đao cong vút trên mái, các nền bệ lan can đá, cửa cuốn giữa cây lá thanh tịnh. Chùa Bút Tháp có tới 50 bức chạm khắc đá dọc theo lan can và trên thành cầu đá nhỏ, chủ đề thiên nhiên, nét khắc tinh tế.

Chùa có ngọn tháp đá ngũ giác, gồm năm tầng, cao hơn chục mét, tuy tên tháp là Bảo Nghiêm nhưng chính vua Tự Đức khi viếng thăm, thấy ngọn tháp như hình cây bút viết lên trời xanh, đã gọi tên là Bút Tháp.

Độc đáo nhất trong Thượng điện chùa Bút Tháp là pho tượng gỗ nguyên bản Phật Quan Âm nghìn tay nghìn mắt được tạc từ giữa thế kỷ XVII. Đây có thể coi là kiệt tác điêu khắc gỗ Việt Nam với các chi tiết, hoa văn quen thuộc. Gương mặt Phật an nhiên, sáng suốt, nhưng lại hết sức gần gũi, trong mỗi bàn tay xòe ra đều có hình con mắt, các cánh tay sắp xếp cực đẹp, như ánh hào quang lan tỏa. Trong chùa còn có hơn 70 tượng gỗ đề tài Phật giáo như Phật A di đà, Kim đồng, Ngọc nữ, các La Hán… rất sinh động.

Hai ngôi chùa cổ đất Thuận Thành luôn là điểm thăm viếng lý thú của hầu hết du khách trong hành trình về Kinh Bắc, vùng châu thổ nghìn năm có nhiều danh lam thắng cảnh.

Du lịch, GO! - Theo Nguyễn Việt Bắc (Phụ Nữ Online), internet

Read More