Hải trình thương nhớ (Kỳ 1)

Đây là lần đầu tiên tôi đến với Trường Sa. Trong tôi đầy tràn cảm xúc và nóng bỏng ý định phải viết một cái gì đó về biển đảo, phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc...

Hành trình đêm

Nhớ lúc trên hội trường tầng bốn nhà khách phía Nam của Quân chủng Hải quân, nghe phổ biến nhiệm vụ của chuyến đi, tình cờ tôi ngồi cạnh một cán bộ Cục Tác chiến đang giở tấm bản đồ địa hình 1/500.000. Bản đồ can nhiều mảnh vùng biển đảo Trường Sa được gói cẩn thận trong túi ni-lông trong suốt.

Tôi xin lỗi, đặt tay lên bản đồ rồi kéo dần về phía mình. Hải trình vẽ sẵn, nét chì đậm mà gọn. Tưởng tượng ra con tàu mải miết lượn lách tiến theo sông Sài Gòn ra Vũng Tàu, rồi từ đấy kẻ một đường thẳng vút tới đảo Trường Sa Lớn.

Biển lặng. Sóng vỗ nhẹ, con tàu rẽ nước theo đúng hải trình hướng Đông Nam 110 độ. Tôi rời giường nằm ở khoang dưới mặt boong, lên tầng trên để xin vào buồng lái. Kíp trực ghi tên từng người trên bảng phía trái con tàu. Lái chính ngồi giữa, tay đặt chắc vào vô lăng nhỏ xoay nhẹ. Phía bên phải, trên chiếc bàn lớn đặt máy thu tín hiệu định vị từ vệ tinh GPS. Chính trị viên Đào Trọng Vĩnh đứng cạnh người sĩ quan ngồi canh tín hiệu máy định vị. Tôi hỏi Vĩnh:

- Đi đêm thế này có lo ngại vấn đề an toàn không đồng chí?

Vĩnh cười:
- Tàu có ra-đa, có sự hỗ trợ đắc lực của hệ thống định vị toàn cầu GPS. Hơn nữa chúng em đi nhiều, quen rồi anh ạ!

Con tàu HQ 996 có dáng hình rất đẹp. Đào Trọng Vĩnh, cười khoe: “Con tàu có kiểu dáng công nghiệp theo mẫu của Ba Lan”, được hình thành và hạ thủy tại Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng. Tôi nhớ khi còn làm việc tại Điện ảnh Quân đội, được nghe đạo diễn Nguyễn Chí Phúc (đã qua đời) ngợi ca các kỹ sư và công nhân Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng. Dạo ấy nhà máy chưa thành tổng công ty. Đội ngũ trí thức và công nhân lành nghề, những bàn tay vàng của ngành đóng tàu cả nước làm việc quên mình với trách nhiệm rất cao nên mới có được con tàu HQ 996 chắc khỏe và bền vững đến thế. Tàu HQ 996 từng có được vinh dự chở nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cán bộ quân đội cao cấp ra thăm quân dân huyện đảo Trường Sa.

Con tàu HQ 996 đã được đại tu cùng với những con tàu thế hệ mới và một đội ngũ cán bộ, thủy thủ trẻ được đào tạo bài bản, lành nghề, trong những ngày căng thẳng, nắng lửa và cả những đêm dài thức trắng đưa đoàn ra tới phần lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc.

“Thủ đô” của quần đảo Trường Sa

Tám giờ sáng. Biển rực nắng. Con tàu HQ 996 cập cầu cảng. Ngay sát bờ cán bộ, chiến sĩ được phân công đón đoàn công tác dàn hàng ngang thẳng thớm trên cầu cảng. Ai nấy đều quân phục tề chỉnh, đúng điều lệnh. Đảo đẹp quá, bãi cọc mang khí phách Bạch Đằng chĩa nghiêng ra phía biển...

Tôi theo vội anh chị em phóng viên. Họ nhanh thoăn thoắt, loáng cái đã tới bờ cây. Những cây bàng quả vuông đã thành cổ thụ. Chúng tôi vào thẳng bia chủ quyền, rồi vào nhà tưởng niệm Bác Hồ dâng hương, sau đó ra đài liệt sĩ thắp hương tưởng niệm các liệt sĩ đã hy sinh ở quần đảo Trường Sa. Đoàn công tác do đồng chí Hải Đường, Phó bí thư thường trực Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương dẫn đầu vào thắp hương chùa Trường Sa Lớn.

Nhìn mái chùa cong cong, mái ngói đỏ sậm tôi thấy hiện rõ dáng dấp của nền văn minh sông Hồng. Bộ ba chứng chỉ văn hóa làng: Đình, đền, chùa hòa vào sóng, gió, cây xanh đảo Trường Sa Lớn. Gần ngôi chùa là một ngôi đền linh thiêng thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhà khách Thủ đô Hà Nội, mang hình bóng ngôi đình làng, và chùa Trường Sa Lớn. Tôi sà vào đơn vị đang xây dựng các công trình dân sinh trên đảo. Trưa nắng khát, anh em công nhân mời một chén trà Bắc, đúng chè Thái Nguyên ngon tuyệt. Ở nơi trung tâm quần đảo, “thủ đô” của quần đảo Trường Sa uống chè Thái Nguyên của “thủ đô” gió ngàn, ý vị sâu sắc quá...

Trên đảo Trường Sa Lớn có một khu vực riêng xây những căn nhà dạng liền kề. Đó là nơi ở của các hộ dân cư. Các trạm xá trên đảo đều do các bác sĩ quân y từ các bệnh viện tuyến một của quân đội cử luân phiên ra đảo. Hòn đảo lớn tươi đẹp được coi là thủ đô của quần đảo Trường Sa.

Lúc đoàn đến, Trường Sa bắt đầu mùa mưa. Mưa lác đác, hạt to, ném xuống từ bầu trời. Những cái lá cây tra to tròn như các tai quạt đan khéo rung lên ngoài cửa hội trường. Quân, dân trên đảo đến hội trường rất đông. Đoàn công tác được “chủ nhà” ưu tiên ngồi tại các hàng ghế phía trên. Đã xong phần văn nghệ tưng bừng do các diễn viên Đoàn Nghệ thuật TP Đà Nẵng biểu diễn, giờ đến phần giao lưu. Khách mời lên sân khấu có anh Hải Đường, Trưởng đoàn công tác; nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó bí thư thường trực Đài Tiếng nói Việt Nam, một số vị nữa tôi chưa kịp nhớ hết tên.

Một bất ngờ làm hội trường xôn xao, đó là MC (người dẫn chương trình) lại chính là Chuẩn đô đốc Đinh Gia Thật (hiện là Chính ủy Quân chủng Hải quân). Anh Thật dáng người to cao quê gốc Kinh Bắc, đầu đã thưa tóc, giọng trầm, âm âm như tiếng còi tàu biển. Dưới sự dẫn dắt chương trình của anh Thật, chốc chốc hội trường lại rộ lên tiếng cười giòn tan…

Còn tiếp
Hải trình thương nhớ (Kỳ 1)
Hải trình thương nhớ (Kỳ 2)
Hải trình thương nhớ (Kỳ cuối)

Du lịch, GO! - Theo Đào Danh Thắng (QĐND), internet

Read More

Mã Pí Lèng hay Máo Pì Lèng?

“Cái mỏm này gọi là Mã Pí Lèng nhưng dân Mông chúng tôi từ xưa tới nay vẫn gọi là Máo Pì Lèng”, cụ Vương lý giải tên gọi một địa danh nổi tiếng ở đất Hà Giang.

Xong việc ở Trạm Biên phòng, chúng tôi về nghỉ ở dinh thự của vua Mèo xã Sà Phìn (huyện Đồng Văn, Hà Giang) và ăn Tết với con cháu cụ Vương. Sớm 27 tháng Chạp thiếu, tôi lên đường về Hà Nội. Trời ướt sũng sương. Con đường đá không tên gồ gề toàn ổ trâu, ổ voi chen đá hộc trơn nhẫy từ Sà Phìn đi Đồng Văn. Già nửa buổi sáng chúng tôi mới tới Mã Pí Lèng trên đất Mèo Vạc. Bất chợt trời hứng chí hửng lên le lói nắng. Đây là một cơ hội hiếm có vào mùa này.

Cụ Vương bảo tài Dự dừng xe ''cho tụi nó xem sông Nho Quế''. Tôi và Lê Vui - chuyên viên Vụ Tuyên truyền Ủy ban Dân tộc nhảy khỏi xe, lom khom ra mép vực nhòm xuống sông. Một vệt ngoằn nghèo phản chiếu từ mặt nước hơi ánh lên như dải lụa xanh lơ ai đó vô tình đánh rơi giữa hai vách núi thăm thẳm vẫn còn đang mờ sương.

Khi đã yên vị trên xe, cụ Vương bảo: ''Cái mỏm này gọi là Mã Pí Lèng nhưng dân Mông chúng tôi từ xưa tới nay vẫn gọi là Máo Pì Lèng''. Tôi và Lê Vui lại ngớ ra. Vậy ra hàng trăm bài báo, bài viết về địa danh nổi tiếng này lẽ nào sai? Tôi rón rén hỏi cụ: ''Vậy Mã Pí Lèng có nghĩa gì thưa cụ?''. Cụ thủng thẳng mà rằng: Theo tiếng Mông nó là sống mũi con ngựa. Nhưng không phải Pí mà là Pì. Song như vậy vẫn sai. Tên của nó chính xác là Máo Pì Lèng-tức sống mũi con mèo.

Máo Pì Lèng nằm ở gần trung độ của con đường có tên là Hạnh Phúc từ Đồng Văn đi Mèo Vạc dài 26 km. Từ đây xuống Mèo Vạc còn hơn 12km một chút. Con đường khởi công vào ngày 10/9/1959, mất gần 6 năm mới hoàn thành (15/6/1965). Gần 2 triệu lượt thanh niên trai tráng của 16 dân tộc anh em từ Cao Bắc Lạng, Hà Tuyên Thái, Hải Hưng, Nam Định... với gần 3 triệu ngày công đục khoét, phá gần 3 triệu mét khối đá hoàn toàn bằng sức người và đôi tay rớm máu.

Điểm Máo Pì Lèng cao như ngửi thấy trời dựng đứng, thòi ra một dọc đá như sống mũi con mèo đang nhòm xuống sông Nho Quế ngửi rình cá. Để chinh phục đỉnh cao này, những người dũng cảm nhất đã được lựa chọn vào đội dũng cơ. Dây buộc ngang lưng treo mình trên vách đá dựng đứng trong cái nóng như đổ lửa từ hẻm núi phun ra. Cả một khối núi sừng sững, đặc cứng mất bao công sức mới khoét được một lỗ mìn. Vậy mà cho mìn nổ cũng chỉ văng ra được một mảnh đá chưa bằng chiếc chảo gang của người Mông. Riêng điểm đột phá khẩu Máo Pì Lèng đã mất 11 tháng và hàng chục người đã thiệt mạng. Để rồi có một ngày hai cánh quân ở hai đầu con đường ôm nhau trong nước mắt...

Đợt đi chơi chợ tình Khau Vai (27/3/2012), mấy anh chị em dừng chân nghỉ ở quán nước đỉnh Máo Pì Lèng. Tôi tranh thủ chuyện với già Mông gần 70 tuổi ra chơi với con là chủ quán nước này. Tôi rụt rè hỏi: ''Cháu có nghe người thì gọi nơi này là Mã Pí Lèng, người thì bảo là Máo Pì Lèng. Ai là người gọi đúng thưa cụ?''.

''Tao chẳng biết ai đúng, ai sai. Chỉ biết từ thời các cụ của họ tao đến nay dân ở đây vẫn gọi là Máo Pì Lèng'', cụ đáp. Vậy là có thêm một nhân chứng cho tôi thêm sự tin cậy vào câu chuyện của cụ Vương.

Tôi có 15 năm công tác, làm việc với cụ Vương, học được nhiều ở cụ nhiều điều, mở rộng được nhiều kiến thức hiểu biết ngoài sách, vở.
Có lần cụ bảo: ''Ở cái cơ quan này nói chuyện với mày tao thấy được. Mày chịu nghe, chịu nhớ, chịu ghi chép. Tao gần hết vốn với mày rồi đấy. Đến mức mày biết cả mẹo vào nhà người Mông khi họ treo cành lá cấm trước cửa. Ai vào sẽ chém chết. Mày thành chuyên gia Mông rồi đấy!''

Thú thực, trong những năm công tác cùng cụ, tôi có viết kha khá các bài báo về người Mông, về văn hoá, phong tục tập quán, về thiết chế xã hội dòng họ (gọi là Xênh) khép kín, về đời sống, về xoá đói giảm nghèo, và tôi còn làm cả sách, làm phim về vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mỗi lần có nhuận bút, tôi lại mua tút thuốc lá và hộp bánh ngon biếu cụ. Mới đấy mà cụ đã thành người thiên cổ được gần 4 năm. Viết loạt bài này thâm tâm tôi như một sự trả ơn cụ. Mong cụ thanh thản dưới suối vàng và yên tâm rằng những điều cụ ''lăn tăn'' sẽ có ngày được mọi người biết tới...

Du lịch, GO! - Theo Đinh Đức Cần (Dantri), internet

Read More

Mùa xuân, người Tày (Cao Bằng) tính chuyện trăm năm

Mùa xuân là khới đầu một năm mới, mùa của vạn vật sinh sôi. Mùa xuân cũng được xem là mùa phù hợp với việc xây dựng hạnh phúc gia đình. Đối với bà con dân tộc Tày, chuyện trăm năm của đôi lứa thường được các gia đình tổ chức trong dịp đầu xuân.

Theo phong tục truyền thống, hôn nhân của người Tày thường do cha mẹ sắp đặt. Ngày nay nam nữ có thể tự do tìm hiểu trước khi đi đến hôn nhân. Gia đình người Tày theo chế độ gia đình hạt nhân, một vợ một chồng. Gia đình người Tày vợ chồng yêu thương nhau, ít ly hôn.

Đám cưới truyền thống của người Tày được tiến hành qua các nghi thức: Lễ dạm, lễ ăn hỏi, lễ sêu tết, lễ báo ngày cưới, lễ cưới, lễ đón dâu, đưa dâu. Người Tày gọi lễ cưới là Kin Lẩu và tổ chức trong hai ngày, nhà gái tổ chức hôm trước, nhà trai tổ chức hôm sau.

Theo phong tục, mọi chi phí tổ chức đám cưới của nhà gái đều do nhà trai lo liệu hết từ tiền mặt, lợn, gà, gạo, rượu... cho đến các sản vật dùng làm cỗ để mời họ hàng, làng xóm. Đó là cách để nhà trai tỏ lòng biết ơn, mong đền đáp phần nào công lao của bố mẹ cô gái. Cỗ cưới thường được tổ chức vào buổi chiều (tầm 4-5 giờ chiều).

Thông thường, buổi chiều cỗ cưới dành cho người lớn tuổi, bậc cha chú, anh em họ hàng. Buổi tối, bắt đầu vào khoảng 7- 8 giờ đêm gia đình sẽ tổ chức ăn uống dành cho nam nữ thanh niên, bạn bè gần xa của cô dâu chú rể. Cuộc vui kéo dài thâu đêm, mờ sáng mới tan.

Lễ vật nhà trai đem sang nhà gái để đón dâu gồm: 100 cái bánh chưng; 400 cái bánh dày nhỏ, 02 cái bánh dày to, một con lợn quay, một đôi gà, rượu, trầu cau, một đụi cỏ nhỏ, một ống tiết, một đoạn lũng lợn, một túi hạt giống (đỗ, vừng), muối ớt, đường phèn, một miếng vải đỏ gọi ''rằm khấu'' báo hiếu công nuôi dưỡng của cha, mẹ.

Khi nhà trai đến nhà gái là phút gặp gỡ, tiếp đón diễn ra tình cảm, ý nhị. Bố mẹ nhà gái cất lời chào đón đoàn nhà trai. Quan lang thay mặt nhà trai đáp lời. Để thử thách tài đối đáp của quan lang nhà trai, bố mẹ nhà gái có thể căng dây, đặt chổi, buộc con mèo trước cửa nhà... Quan lang nhà trai phải dùng những lời thơ đối đáp... đề nghị một cách tế nhị, có lý có tình để nhà gái mở cửa cho nhà trai vào đón dâu.

Đoàn nhà trai vào nhà. Nhà gái trân trọng đón lễ. Quan lang, bố mẹ hướng dẫn chú rể dâng lễ lên bàn thờ tổ tiên. Cô dâu chú rể cùng vái lạy tổ tiên. Sau phần nghi lễ chú rể dâng rượu mời ông ba,â cha mẹ, anh em họ hàng nhà gái. Mọi người nhận rượu đều có những lời chúc mừng tốt đẹp. Sau đó đoàn nhà trai dự bữa cơm thân mật với nhà gái.

Cỗ cưới người Tày có rất nhiều món đặc biệt như: canh củ đao, nộm hoa chuối rừng, canh hoa chuối, măng cuốn, măng nhồi, lợn quay,... đủ các món biểu trưng cho âm dương, ngũ hành.

Người con gái Tày đi lấy chồng mang theo nhiều của hồi môn đựng trong chiếc hòm có chân bằng gỗ (rương gỗ). Phần lớn của hồi môn là vải vóc, chăn màn do cô dâu tự dệt và tự may lấy, trang sức bằng bạc (vòng cổ, vòng tay, xà tích...). Ngoài ra cô dâu còn biếu bố mẹ chồng và anh em nhà chồng chăn, màn, khăn rửa mặt, giày... và một gánh lễ mang theo để dâng lên bàn thờ nhà chồng.

Sau khi hoàn tất các thủ tục báo cáo tổ tiên, mời rượu anh em họ hàng, quan lang nhà trai xin phép đón cô dâu về nhà chồng. Lúc này hai tấm vải một màu trắng, một nàu đen sẽ được rải xuống trước bàn thờ ra đến cửa, cô dâu sẽ bước trên hai tấm vải đó ra cửa, tuyệt đối không được ngoái đầu nhìn lại. Tới nhà trai, cô dâu, chú rể làm lễ báo cáo trước bàn thờ tổ tiên họ nội. Chú rể và cô dâu chắp tay vái tổ tiên, uống chén rượu thề chung thuỷ trăm năm.

Du lịch, GO! - Theo Việt Hoàn (Dantri), internet

Read More